(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Koe tohi fakamanatu oe ngaahi mea : foli o 'o ha'a tui"

5l'PPU5MENiT TO 



KOE TDHl FA^AMAnATU CE W6AAHI MfcA : r£Li 5 wA A TLIi 



Digitized by the Internet Archive 

in 2012 with funding from 

Consortium of Church Libraries and Archives 



http://archive.org/details/koetohifakamanatsupOOtong 



Koe tohi fakamanatu 
oe ngaahi mea. 



1643 Jan. 21. Na'e fua 'ilo 'a Tonga 'e Tasimane 
Na'a ne tomu'a tukutaula 'i ' Eua pea mei ai 
ki Ha'atafu. 

1767 Na'e fua ' ilo 'a Niuatoputapu 'e he 'eikivaka 
ko Kapiteni Ualesi. 

1773 Okatopa Na'e fuofua tau 'a Tute ki Tonga na'e 
tukutaula 'i Poukula 'i Hihifo. 

1777 Ko e tau ko'ene na'e lolotonga tu'i ai a 

Maealiuaki pea ne pekia 'i he ta'u pe koia. 

do. Na'e tu'i 'i he taimi ko'eni 'a Tu' ihalafatai. 

1782 Koe ta'u koeni na'e lolotonga tu'i ai 'a Tupou- 
lahisi' i. 

1793 Ma'asi 25. Na'e tau mai 'a Kapiteni Tenekasito. 
Ko e taimi ia na'e tu'itonga ai 'a Fuanuinuiava 
pea tu' ikanokupolu 'a Mumui. Pea ' oku pehe 'e 
Tenekasito ko e ongo Camapau'u 'a Finau mo Tuku'aho, 



- 2 - 

1797 'Epeleli 12. Na'e tau mai 'a e kau faifekau mei 
Lonitoni ki Tonga, pea ko e fuofua malanga ' aki 
'a e Kosipeli 'i Tonga 'e Misa Eukanani. 

Epeleli 29. Na'e pekia 'a e tu'i ko Mumui. 

Me 10. Na'e fakapoongi 'a e kau faifekau 'e toko 
tolu 'i Ha'ateiho 'e he tau mei Hihifo. 

Siulai 14. Na'e fakanofo 'a Tuku'aho 'o tu'i 
Kanokupolu. 

1799 Epeleli 22. Na'e fakapoongi 'a Tuku'aho 'e 

Tupouniua mo Finau, pea na'e mate fakataha mo 
Tuku'aho 'a e matapule ko Falekaono mo e kau 
tangata mo e kau fefine lau fakataha koe toko 
valu. Ko e tau 'i Hihifo a Finau mo Tu' ihalafatai 
mo Tupouniua. 

1822 Akosi 16. Na'e fua hau a Misa Lole moe lotu 'o 

nofo 'i Mu'a; hili %a e mahina 'e 14 pea ne foki, 
ne pekia hono uaifi. 

1826 Na'e ha'u 'a e kau tahisi mo e lotu, ko Fefeta 
mo Tuputupu mo Ta'aloa mo Takala'a mo e fefine 
'e taha. 

1826 June 28. Na'e ha'u 'a Misa Tomasi 



- 3 - 



1827 Na'e tafoki 'a Tupou 'i faletuipapai 'o lotu, pea 

ne langa 'i he ta'u koia 'a e falelotu 'i Nuku'alofa. 

Na'e fuofua fai ai ' a e fakataha fakafaifekau 'i 
Hihifo. 

1829 Na'e fua 'ave 'e Taufa'ahau mo Pita Vi ' a e lotu ki 
Ha'apai. 

1831 Na'e folau 'a Taufa'ahau mo e Kalia 'e 24 

ko e 'ave 'a e lotu ki Vava'u, pea na'e lotu 'a 
'Ulukalala. 

Na'e fua fai 'a e pulusi tohi 'i Vava'u 'e Misa 
Vuni 

1832 Na'e keli 'a Otea 'e Lua mo e hou'eiki Vava'u koe 
teu tau kia Finau, Kae na'e piutau 'a Finau kia 
Taufa'ahau. Pea na'e tau 'i 'e Vava;u mo Ha'apai 
'a Otea 'o ' aho 'e tolu pea lava. 

1833. Na'e pekia ai 'a 'Ulukalala (Tuapasi) 

1833-1834 Na'e tau'i 'e Taufa'ahau 'a Uiha , pea ne fekau 

ke 'alu 'a e fu'u kakai ki Vava'u, ko e ' omi puaka pea 
puke ai 'i Vava;u 'a e toko 160 'o fakapopula' i . 



- 4 - 

1835 Na'e hoko 'a e 'ofa 'i Vava'u 'i he kolo ko ' Utui 
(Ha'akoka). 

Me 22. Na'e fuofua malanga ai 'a Taufa'ahau 
1837 Na'e faka'auha ai 'a Ngele'ia. 
1837 Na'e faka'auha ai 'a Hule. 
1845. Nov. 18. Na'e pekia 'a Tupou 'i faletuipapai. 

Tisema 4. Na'e fakanofo 'a Taufa'ahau 'o Tu'i. 

1852. Maasi 23. Na'e kamata 'ai 'a e akoloi 'o Pea 
pea na'e veteki 'a Pea 'i he ta'u pe koia 'i 
he 17 'o Akosi. Ko e mahina pe 4 mo e ' aho 21 
pea vaivai 'a Pea. 

1842 Siulai 2. Na'e hoko mai 'a e ' uluaki Faifekau 
Katolika ko Joseph Chevron (Patele Sevelo) 

1797 Siulai 4. Na'e fakanofo 'a Tuku'aho ko e Tu'i 
Kanokopolu. 

1855 Siulai 9. Na'e fakahoko 'a e Talite 'a Tonga mo Falanise 



- 5-8 - 

p. 5. (This page is blank) 

('Oku 'ikai ha me'a 'e tu'u 'i he peesi ko eni) . 

p. 6. (This page is blank) 

('Oku ' ikai ha me'a 'e tu'u 'i he peesi ko eni) . 

p. 7. (This page is blank) . 

('Oku ' ikai ha me'a 'e tu'u 'i he peesi ko eni) . 

p. 8. (This page is blank) . 

('Oku 'ikai ha me'a 'e tu'u 'i he peesi ko eni) . 



- 9 - 



Koe ngaahi Fa'ahlnga 



1. Ko Ha' asiulangapo mo Ha' alatuhifo ko Mo' ungatonga ia. 



2. Ko Ha'atatafu, ko Fotofili ia 



3. Ko Ha' alaimoana, ko Kafoa ia 



4. Ko Ha' angatamotu' a mo Ha'angatatupu ko Mataele is 
(Mataele ' usitea) 



5. Ko Ha'akavea, ko Mataele tu'apiko ia, 



6. Ko Ha'ama'afu, ko Filiaitupou ia. 



- 10 - 

p. 10. (This page is blank). 

('Oku ' ikai ha me'a 'e tu'u 'i he peesi ko eni) 



-**- 



Pea koe fanau 'a Mafi kia Panuve ko Latulala 
mo Latulanisi. 

Pea koe fanau 'a Ha'unga ko 'Anaise koe tama 
'a Popua, 

Pea koe fanau 'a 'Anaise kia Sikamanua ko Finau 
Tangata'olaker>a mo Kosi (Halaholo) 

Pea koe fanau 'a Pauline Finau kia Latuniua 

ko Mu'a mo TeVita Tu'akivakasiu mo Samiu mo honau 

tuofefine ko Lu'isa mo Moalataola mo Tepola. 

Pea koe fanau 'a Tevita Tu'ak^vakfis^u ko Kalolaine 
koe tama 'a 'Ilalsaane, 

Pea koe tama 'a Lu'isa kia Otto Wolfgramm ko Viliami, 

Pea koe fanau 'a Moalataola kia 'Uiha mo Ha'ano 
ko Mateitalo mo Tu'ikolovatu mo 'Ana'ohouamalia 
Ko 'enau fa'e ko Moalataola (Peesi 67) 

Pea koe fanau 'a Tepola kia F, Hauisi ko Feleti 
mo Loneti mo 'Etuate, 



- 122 - 



Pea koe tama 'a Mafihape kia Vuki ko 
Latuniua mo Taumoeneau mo Vuna mo hona 
tuofefine ko Fanga'onulotu mo Fatafehimoana 
mo Laifotuika (folio 57) 

Pea koe fanau 'a Mafinau'u kia Tupouvaivai 

ko Veaniua mo Fifita'ila (F) mo Popua (Pisila) 

mo'ene tama kia Kaufusitu'a ko Soane 

mo'ene tama kia Vehikite ko Metuisela Vehekite 

mo Lausi'i ko'ene tama kia Nau mo Finau 

ko'ene tama kia Vea mo Mele Teukihelune ko'ene 

tama kia , , rno Sione Fifita ko'ene 

tama kia 

Pea koe fanau *a Metuisela Vehekite ko Halafau 

Vehekite koe tama 'a Tufui (206) 'ofefine 'o Loholoho (Tuita) 

mo Takui ko'ene fa'e ko Munakifalemei (peesi 58) 

mo Kilisi koe tama *a 

Pea koe fanau 'a Halafau Vehekite ko Falanisi 

koe tama *a *Isini (97) mo fanau 'a Ane kia Halafau 

ko Pule mo Sione Tuita, mo Sela Mas-f mo Samuela 

moe tokolahi kuo nekia. 

Pea koe fanau 'a Takui kia 'lsileli (164) Fehoko ko 

Losana Tuputupu mo Kalo Toe'umu mo 'Elisiva Finau 

mo honau tuonga'ane ko r atafehi mo Filiainulotu 

* 

(F) 

(Fifita'ila 'i 'olunga na'e hiki 'i he tafa'aki 'o e neesi ) 

Pea koe fanau 'a Fifita'ila ko Selamafinau'u mo hono tuonga'ane 
ko Siketi ko*ena fa'e ko Ane Tupou Falefehi (koe tama *a 
Siulolovao kia Tuanasi) Ko Tunoukapetaua koe tama 'a .......... 

Pea koe tama 'a Sela kia PeteloMalangahu ko KuneH 

Pea koe fanau *a Tunou Kanetaua ko .............. koe fanau 'a Sisi 

('ofefine 'o Motu'anuaka) nea koe f.-'nau *a Pisila Ponua kia 
Hamesionafai (136) ko Sosaia Vugnakoto mo Viliami Tunou mo 

Penisimani Toelolo honau tuofefine ko 'Amelia mo 'Anaseini 

Pea koe fanau 'a Vungakoto ko Mafipau'u mo Hina ko 'ena fa'e 

ko Tanenisi - koe fanau 'a Tunou ko 'Ele mo Mafile'o ko'enn fa'r 

ko Pea koe fanau 'a 'Amelia kla *fr. Recker ko Siale 

mo Peni mo Mumui mo honau tuofefine ko 'Ema mo 'Uhila mo Filiomanuma' 
mo Lili mo Loseli - PEA KOE FANAU ? A T Anaseini kia Siaosi Tunou 
(foha 'o 'Inoke Fotu) ko Mele. 



- 142 - 



KO SIAOSI TIJPOU I FOHA 'O TUPOUTO'A XIX '0 E TU'IKANOKUPOLU 



Pea koe fanau 'a Siaosi Tunou I (Taufa'ahau) 

ko Salote Mafile'o koe tama 'a Finaukaunanga (190) 

mo Tevita 'Unga (1879) koe tama 'a Fustaatalili (50) (Kalolaine) 

mo Sosaia Vungakoto koe tama 'a Fusipongi (53) 

mo 'Isileli Mafile'o koe tama 'a Pasikole 

mo Vuna Takitakimalohi mo Tuakitau koe tama 'a Lunenau'u (293) 

Pea koe tama 'a Salote Mafile'o kia Filiainulotu 

ko Fatafehitoutai Tu'inelehake mo Taualunioko 

Pea koe foha 'o Fatafehitoutai ko Taufa'ahau 

(Siaosi Tupou II) 

mo Sioeli Fatafehi koe tama *a 

mo Matekitonga koe tama 'a 



Pea koe 'ofefine 'o 'Alinate Taualuneoko ko 
Fangafua koe tama 'a Fane Tunoukolotolu. 

Pea koe fanau 'a Tevita 'Unga ko Sione Vuna Uelingitoni Ngu (1885) 

mo Nelsone Laifone (1889) mo hona tuofefine ko 'Elisiva 

Fusinala mo Salote Halaevalukalasini ko'enau 

fa'e ko Fifitavava'u (181) 

mo Kato'one koe tama 'a Palu, 'ofefine 'o Mahe'uli'uli 

mo Fale'aka koe tama 'a Kalisi Mafikaunanga (93) 



- 152 - 
KO FATANI - TAMA 'A KALOAFUTONOA 



Pea koe tama 'a Fatani kia Faletolu ko Liufau 

Pea koe 'ofefine 'o Liufau ko Fetokai 

Pea koe tama *a Fetokai kia Mateinnako ko 

Tanoa, Pea koe foha 'a Tona'a ko Kapavaks 

Ko'ene fa'e ko Maileou 'ofefine 'o Fotu ko Kaufusi 

koe tama 'a Lilo mo hono tuofefine ko Taufa koe tama 'a Talata 

'ofefine 'oMohokoi. 

Pea koe fanau 'a Kanavaka ko Peau koe 
tama 'a Pene mo hono foha ko Ongoongor>uaka 
mo hono tuofefine ko 'llaisaane ko'ena fa'e ko Pana 
nea koe fanau 'a Kaufusi ko Ponua mo hono tuonpa'ane 
ko Hona ko'ena fa'e ko Lolohea. 
Pea koe tama 'a 'llaisaane kia Fangat'T>u ko 
Sipanisi. 

Pea koe fanau 'a Vika Taufa ko Po'uli mo Sili mo 
Tevita Leha'uli mo Paula mo honau tuofefine ko 
Uinise ko'enau tamai ko ........................ 

Pea koe fanau 'a Tevita Leha'uli ko 'Ilavalu mo Latu- 
tu'aniko ko'enau fa'e ko Taufa mo Ma^u koe tama 'a Meleane 
pea koe fanau 'a Paula ko Melenaite mo Tu'ipulotu mo 'Ana 
ko'enau fa'e ko Lu'isa r»ea koe tama 'a Tu*ir>ulotu kia Sina ko 
'Amelia pea koe fanau 'a 'Ana kia Pateta ko Sunia. 



- 153 - 

KO FUSIPALA TAMA 'A KALO T AFUTONOA (FOLIO 327) 



Koe tama 'a Fusinala kla Tongakitaulupekifolaha 

ko Fuatakifolaha, mo'ene tama kia Fisilaumeli 

ko Leakaumoana (Tu'ipelehake) mo hono tehina ko 

Fehokololopini . 

Pea koe 'ofefine 'o Fuatakif olaha ko 'Uheina mo 

Lavaka mo Talahiva ko'enau fa'e ko Nanasiha'ele 

('ofefine 'o 'Ahovala) mo honau tuonga'ane ko Manu- 

levu mo Ta'e'iloa mo Tonganele moe fefine ko Tongakovi 

ko'enau fa'e ko Uangafa mo hono 'ofefine ko Moungateau 

ko'ene fa'e ko Sisikovi mo hono foha ko 

Manaha'ano ko'ene fa'e ko Nanasinifuna mo 

Manutoutai mo Tamutamu koe tama 'a Pla 

mo Katea mo hono tuonga'ane ko Mar»utua ko'ena 

fa'e ko Tamutamu. 

Pea koe foha 'o Manulevu ko Tongaf a' eola koe 
tama 'a Tunakaimanu mo Tongatea koe tama 'a 
Tuituimoe'ao. 

Pea koe foha 'o Tongafale'ola ko 'Osaiasi Veikune 
koe tama 'a Tauf a'uli'uli mo Uluifalpfisi koe 
tama 'a Vealona mo Kefu mo 'Akau'ola (Penisimani) 



- 154 - 



Pea koe fanau 'a 'Osaiasi Veikune ko 'Inoke Fotu 
koe tama 'a Tinaleti Manakovi mo Tapa'atoutai 
koe tama 'a Palukata mo Sateki Tongn mo Mana3e 
Foukimoana mo Paula Kongaika mo honau 
tuofefine ko Kasanita Lupe mo 'Akanesi Tongalaukau 
mo Lavenia Tupou mo Seini Fakalolo mo Mele 
Tunakaimanu ko'enau fa'e ko Meleane (folio 339) 

p ea koe fanau 'a 'Inoke (1899) Fotu ko 'Asineli Kupu'avanua 
mo Sioasi (1899) Moengangongo mo Sosaia Kalauta 
mo honau tuofefine ko Luseane Anga'aefonu mo 
'Anapuli, mo 'Elenoa, ko'enau fa'e ko Lavinia 
Tupouveiongo, 

mo Tupoutu'a koe tama 'a Pauline Lupe (89) 
rao Sione Tupou koe tama 'a Tapaita (Kotu) 
mo Lakai koe tama 'a Seinl Mafi, 
mo Tupoumaluhola koe tama 'a Vesinia >foalaT>au'u (107) 



Pea koe fanau 'a 'Asipeli Kupu'av/'nua ko 

Luseane Halaevalu mo Lavinia (1902) Veiongo mo 'Uheina 

mo honau tuonga'ane ko Salesi mo Sioni Tuku'aho 

mo Lepa ko'enau fa'e ko Tokanga 'ofefine 'o 

Fotofili, 

mo Panuve koe tama 'a 'Emelina 

mo Vakameilalo koe tama 'a Selu (Ha' alaufuli) 

mo Tiliti koe tama 'a Tae (189) 



- 156 - 



Pea koe fanau 'a Sateki Tonga ko 'Osaiasi Fotu'afalefo 

mo hono tuofefine ko Melenaite 'Uheina ko'enau fa'e 

ko Tu'ifua, 'ofefine 'o Peau (58) 

mo S. Mailelatamai ko e tama 'a Melefusi (50) 

mo 'Ftonisa koe tama 'a Selateu'-isiafo'ou (53) 

mo Fusir^ala mo 'Amelia mo ^onuku mo honau 

tuonga'ane ko MH mo ' A lo mo 'Tnoke 

ko'enau fa'e ko Ane, 

Pea koe fanau ? a 'Osaiasi Fotu'afalef* ko ... - 

koe tama 'a Fane Pule. 

mo Melenaite mo Vuna ko'ena fa*e ko Vaoho - * (141) 

mo Heuifanga mo Lala mo Tuifua (267) 

Pea koe fanau ' a Sione Mailelatamai ko Sione 

koe tama »a Vikaheilala. O'akai folio 264) 

Pea koe fanau 'a 'Etonisa ko 'IJheina mo Sateki 

Tunou mo Mateialona mo Losiane mo Taniela 

Maile mo Tongakitaulune koe fanau 'a Ikatonga 

mo Lolomani (185) koe tama 'a Lolohea 

nea koe fanau 'a Fusinala kia Panuve (109) Ma'atu ko Soeli, 

Pea koe fanau 'a 'Amelia kia Sami Mafile'o ko 

Sioasi mo 'Alinate mo hona tuofefine ko Teimumu 

Pea koe fanau 'a 'Alo ko Latu'ila mo Moahengi 

mo Viliami mo Siosiua mo ^ainikolo mo honau 

tuofefine ko 'Elenoa ko 'enau fa'e ko Mele Taumoeneau (266) 



- 157 - 



Pea koe fanau 'a Manase Foukimoana ko Sione 

Tunoufaletau koe tama l a Fifita, 'ofefine 'o 'Akau'ola 

mo Tevita Pasinamu koe tama 'a Siutiti, 'ofefine 

'o Langoia O'aha' i) mo Mele Tunou'uangaf a koe tama f a 

Kesaia. 

Pea koe fanau ' a Sione Tunoufaletau ko Tongaf ale'ola 
mo Sateki Veikune mo Sosaia Tu'inulotu mo Isileli 
Fakatoumafi mo honau tuofefine ko Losana 
Lolohea mo Fipe mo Fealo mo Fifita koenau fa'e ko 
'Elisiva Finau (164) mo Filisi Fifita mo Taniela 
'Akauola mo Latumailangi. 

Pea koe fanau *a Tevita Pasinamu ko Manase 
Fonkimoana mo Meleane mo -lalatalahuia ko'enau fa'e'ko 
Laumanu mo . . , , 

Pea koe tama 'a Mele Uangafa kia Tua'ai ko (226) 

Tevita. 

Pea koe fanau 'a Taula Kongaika ko Sione Vanisi mo 

hono tuofefine ko Laumanu ko'ena fn'e ko Fane Tupoukolotolu, 

mo Panuve mo Tongafaleola mo VarJnikolo mo Tapa 

mo honau tuofefine ko Tunou ko'enaufa'e ko Fusi 

Pea koe fanau 'a Sione Vanisi ko Kunuavanua 
Fanetunoukolotolu mo Seini ko'enau fa'e ko Tupou, 



- 163 - 

Holaikeituai tno honau tuofefine ko Mlheina, 

Pea koe tama * a 'Uheina ko Niumataevalu 

Pea koe tama'a Mapatoutai kia 'Ulukiha'amea (Tu'i) 

ko Vakameilalo. 

Pea koe fanau 'a Vakameilolo (folio 113) 

Pea koe fanau * a Lekaumoana (tnma 'a Fusinala kia 

Fisilaumoli) ko 'Uluvalu koe tama 'a Toe'umu (190) 

mo Fakaleluf aiva mo hono tuofefine 

ko Manu' akemama'o ko'ena fa'e ko Latutama 

nea mo hono 'ofefine ko Fehoko'uli ko'ene fa'e ko 

Fonua mo hono 'ofefine ko Tuiavautr>, 



Pea koe foha 'o 'Uluvalu ko Filiaipulotu koe tama 

*a Tupouveiongo mo hono tuofefine ko Tuputunu'opulotu 

Koe tama 'a Latuholeva (193) (315) mo Fakatoumafi (Kulivolivoli) 

koe tama 'a Finau (100) mo Oko koe tama * a Lupe, 

Pea koe foha 'o Filiainulotu ko Fatafehitoutai 
Tu' ipelehake mo 'Alinate Taualupe'eke ko'ena fa'e ko 
Salote Mafile'o, mo Malakai Vakameitangako koe tama 
'a Nanise, 'ofefine 'o Niukanu, 



- 173 - 



Pea koe 'ofefine foki 'o Tamalepau'u ko Lupei'Utulau 

pea koe tama 'a Lupei'utuleu ki he Tu'itonga ko 

Ma'ulupeVotofa ko Fatafehif isi, 

Pea koe 'ofefine f o Fatafehifisi ko Fifita 

Pea koe tama 'a Fjfita kia Moungaetonga ko Taufa. 



Pea koe tama 'a 'Ungatea, koe tama *a Tupouveitongo, 
kia Tokemoana ko Toutaitokotaha, 
mo'ene fanau kia Hikule'o ko Fifita'ila mo 
Fifitapulou mo honau tuofefine ko Tu'ifangatukia 
mo Lapulou. 

Pea koe fanau 'a Toutaitokotaha ko Sisistoutai 

ko e tama 'a Fifita, ko "e fokonofo 'o Pulimainau'u (48) 

mo Teukiutavava'u koe tama 'a Valu, mo Tongatoutai 

koe tama 'a Ulukilupetea (na'e Tokemoana) mo Vakaulihaavili 

koe tama'a Sisifa. (304) 

Pea koe foha 'o Tulikitakaunove ko Tonga'uli'uli 

koe tama 'a Polave, 

Pea koe fanau 'a Tonga'uli'uli ko Mafile' osongi mo hono 



- 209 - 



Pea koe tama 'a Melefenaki kia Niu? ko 'Osi 

Pea koe tama 'a 'Osi kia Tunoumatapule ko 

'Ana mo 'ene tama kia Tupouniua ko Tupou 

Pea koe fanau 'a Similai Toki ko Simione Finau 

mo hono tuofefine ko 'Akosita Lolohea mo Vikafeletoa Tupou 

ko'enau fa'e ko 'Eseta Vave (Neiafu) (341) 

Pea koe foha 'o Simione Finau ko Simione Fifita koe 
tama 'a Mele'ana mo hono . .... , ..Motovale 

Pea koe tama 'a 'Akosita Lolohea kia Ma'afu 
ko Finena'akakala ko Taufa mo hono tuonga'ane 
ko Tuitolo 

Pea koe tama 'a Vika Tupou kia Sione Mafile'o (Niua) 
ko Sauiafa 

Pea koe tama 'a Sau*iafa kia Tevitamapili ko 
Halaleva, mo'ene tama kia 'Aselusi Saiku ko Moli. 

Pea koe fanau 'a Poponatui ko Solomone Hala'ani'a^i 

koe tama 'a Matanga mo hono tuofefine ko Tupou 

mo Lolohea ko'ena fa'e ko Tonga mo Samiu Tupou 

koe tama 'a Mele Tangini 

Pea koe fanau 'a Sodomone Hala'api 'ari ko Kuma 

mo hono tuofefine ko 'Asena Lolohea, ko'ena fa'e ko 

Simaima Loiloi koe tama 'a 



- 210 - 



Pea koe fanau 'a Kuma ko Lemeki mo Taione 
mo hona tuofefine ko Fane mo Fifita ko'enau 
Fa*e ko Simaima Loiloi 

pea koe f anau ' a Lemeki ko Tevita Ponamua 
koe tama 'a Ane mo 

Pea koe fanau 'a Fane kia Moala ko Tonga mo hono 
tuofefine ko 'Ofa mo 'Abisai. 

Pea koe fanau 'a Fifita kia Hanisi Papalangi 
ko 'Ana mo hono tuanga'ane ko Tomasi 

Pea koe tama 'a 'Asena Lolohea kia Lango'ia 

Vaha'i ko Siutiti. 

Pea koe tama 'a Siutiti kia Manase Foukimoana 

ko Pasinamu 

mo 'ene tama kia Tomasi Motu'anuaka ko Seini 

Pea koe fanau 'a Pasinamu (folio) 

Pea koe tama 'a Seini kia Papani (folio) 



- 211 - 



*fc.a koe fanau 'a Lolohea kia ko 

Lupe mo 'Ainise rao 'ena tama kia Paulatea ko 
Iki mo hono tuofefine ko 'Emelina 

Pea koe fanau *a Lupe kia 'lsileli Malala ko 
Soeli mo Muivai mo Kisaia, 

Pea : koe fanau 'a Soeli ko l'oe tama 

*a Pasepa. 

Pea koe tama *a *Ainise kia Siaosi F-?nau 
M'lukalala ko ''onise. 

"ea koe fanau *a ^amiu Tunou Vo Poul 4 a 

koe tama *a MBle M au ( p e?etoa) Leimatu'a 

mo Toki koe tama *a w e1eane, tuofe'ine * o Ata Kuate, 

"ea koe fanau *a n oul*a ko ^alesi koe tama 'a **na 

Pea koe fanau 'a Toki ko Leveni koe tama 'a Salote 
mo Melekoula koe tama 'a Fehoko 'ofefine 'o Pongi 
Tupa (Niuatoputapu) 
mo Fuakautu'u etc. koe tama *a Mele Hifo. 



- 212 - 



Vea koe tama *a Loloheatoki kia Palu Lavulo ko 

Palu Taukifonuatu'u mo *ene tama kin Lanj»i Tukutau (95) 

Ko Tu*ilevuka mo 'ene tama kia Tupouvaivai 

ko Ma'afu 'Asena mo Funaki mo 'ene tama kia 

Latulala ko Sein-f Mafi mo 'ene tama ko 

Lesieli Funaki. 

Pea koe fanau 'a Tauki fonuatu'u ko v ovesi 

koe tama * a M oala'ila (80} mo Pupunu (^ela) mo ^oana 

mo h. tuo*e*ine ko Palu v ava*u ''o'ena 'a'e Vo '''uhape, 

Pea koe fanau 'a M ovesi ko 'Akanesi mo T'esaia 
ko'ena fa'e ko Filisi (Hala'ufuli) , 

n ea koe *anau *a 'Akanes* U4 & M alaka"* Lomano 

ko T u'ir>ulotu mo hono tuo^e^ine ko "ea mo "ikatupou 

Pea hoe ^anau *a 'Asena ^unaki Vo Palumatamoana 
rao Vufci kia Tuliakiono (folio) 

Pea koe tama 'a Seini Mafi kia 'lnoke Fotu 
ko Lalakai, 

Pea koe fanau * a Lesieli r unaki kia 
ko Tka Lolohea mo Mele Toe'unu 
mo *ene tama kia Fiokata ko L-*tia 
mo'ene tama kia Fselonu Talakaia ko MoM 



- 213 - 



Pea koe fanau 'a Ikl Lolohea ko Satekinaufahu 

no Siake mo hona tuofefine ko Finaukaunanga 

mo Melenaite ko'enau fa'e ko Lolohea Vava'u 

('ofefine 'o Tahifisi Tu'ipulotu, pea ngaahi a Lolohea 

Vava'u 'e Matekitonga 'Ulukalala ko hono 'ofefine) 

Pea koe fanau 'a Litia kia Paula Vi ko Pita Vi 
mo Sione VI ito honau tuofefine ko 'Eleni, 

Pea koe fanau 'a Pita VI ko Tu'itupou koe tamai 
*a Fifita mo Feleti Vi koe tama 'a Falepau 
'ofefine 'o Uikilifi Ve'ehala. 

Pea koe fanau 'a Mohi ko Misini koe tama 'a 

Meleane Tahisi 

Pea koe tama 'a Misini kia Matnkn ko 'Ana 

Pea koe fona 'o Nauoiniki (koe foha 'o Tuituiohu) 

ko Suasoi koe tama 'a Langitoki (319) 

Pea koe foha 'o Suasoi ko LiemaloM mo hono 'ofefine 

ko Hala'ar>i'ar>i, 

Pea koe foha 'o Lie ko Tuituiohu mo Sione 
Toemoana koe tama 'a Moalanau'u, 

(Koe hiki eni mei he tafa'aki 'o e ^eesi) 

Pea koe foha 'e taha 'a Iki Lolohea ko Pupuha koe tama 

*a Penelope. Pea koe fanau 'a Pupunu ko T?inau mo Taumafa, 



- 214 - 



Pea koe 'ofefine *o Fangaake (koe foha 'o Tuituiohu) 
Ko Siuhi koe tama 'a Nanasi (317) 



Pea koe tama 'a Siuhi kia Tuita ko Tonga 
Pea koe fanau 'a Tonpa kia IUims ko ...., 



- 215 - 



KO TALA'AO - TAMA ? A TALAUMOTE'EMOA 



Pea koe fanau 'a Tala' ao kia Haveatungua (293) 

Ko Tameifuna mo Maile. 

Pea koe foha 'o Tameifuna ko Hupniumata koe 

ta'a 'a 

Pea koe 'ofefine 'o Hu'aniumata ko 'Ana'afitu 

koe tama 'a 

Pea koe 'ofefine 'o Maile ko Takahofi koe tama 

'a Tupou (330) 

Pea koe tama 'a Takahofi ko Ata'ata koe foha 

'o Fa'e, 



- 216 - 



KO MAIFANGA - TAMA 'A 



Koe foha 'o Maifanga ko Toketoke mo Tunou 

koe tana 'a Mafi. 

Pea koe foha *o Toketoke ko Ikahihifo koe tama 

'a Manuna. Pea koe foha *o Ikahihifo ko Palu(m) 

Ko'ene fa'e ko Fifita koe 'ofefine 'o Taufeloa, koe 

foha 'o Fehokomoelangi'ifisi, 

Pea koe 'ofefine 'o Palu ko Vailolomoli 

Pea koe fanau 'a Vailolomoli kia Namoa ko 

Finau Tangata'olakena mo Netane Latufakahau 

Mo hona tuofefine ko Alelia - 

Funakitoutai mo Vavahe'a. 

Pea koe fanau 'a Finau Tangata'olakepa (folio 126) 

Pea koe fanau 'a Netane Latufakahau (folio 126) 

Pea koe fanau 'a Funakitoutai (folio 127) 

Pea koe foha foki 'o Toketoke ko Ikahihifo koe 

tama 'a Tanu'osi, koe 'ofefine 'o Fakana'ana'a 

Pea koe foha 'a Ikahihifo ko Fifita, 

Pea koe foha 'o Fifita ko Lavinia 

Pea koe foha foki 'o Ikahihifo ko Palu. 

Pea koe tama 'a Tunou kia Mohulamufua'amotu 

Ko Mohulamufua'amotu mo hono tuofefine ko 

Ikatonga. 

Pea koe tama 'a Ikatonga kia Mulikiha'amea 

ko Fatukimotulalo, 

Pea koe fanau 'a Fatukimotulalo (folio 110) 



- 217 - 



(This nage is blank) 



('Oku 'ikai ha me T a 'e tu'u *i he peesi ko'eni) 



- 218 - 



KO TOA - TAMA 'A 



Pea koe tama 'a Toa kia Soakai ko Soskai 

mo Tangitea. 

Pea koe foha 'o Soakai ko Soakaifisi 

Pea koe foha 'o Soakaifisi ko Puakahetau 

koe tatna 'a Teuteufo'ou mo Langifisi, 

Pea koe 'ofefine 'o Langifisi ko Lanpipuku 

pea koe foha 'o Puakahetau ko Haveahikuleo 

pea koe fanau 'a Langi mo Langi'uli'uli mo Taufa 

mo 'Eseta ko'enau fa'e ko Finau. 

pea koe tama 'a Langinuku kia ko 

Telai. 

Pea koe fanau 'a Telai ko Leka mo Tomasi Moala 

mo Malakailelei mo Sunia Puakahetau 

ko'ena fa'e ko Melaia Tonga, Pea na'e kitetama 

'ia Telai 'a 'Eseta, nea ko'ene tama kiai ko 

Tevita Haunpa, 

Pea koe fanau 'a Malakailelei mo Samiuela 

Lanpifisi mo Kavili ko'ena ^a'e ko. 



- 219 - 



Pea koe tana ' a Tangitea kia Hikule'o ko Fifita 
Pea koe tama 'a r ifita kia Luani ko Fusi 
Pea koe tama 'a Fusi kia Talufuakita ko 
Tulikihakautapu. 



- 222 - 



(This page is blank) 



('Oku 'ikai ha me'a 'e tu'u 'i he r»eesi ko'eni) 



- 223 - 



KO E FAKAMATALA '0 E HAKO '0 



MATAELETU'APIKO 



III 'O E TU'IKANOKUPOLU 



KO E FA'AHINOA HA'AHAVEA 



- 224 - 

(This nage is blank) 

('Oku 'ikai ha me'a 'e tu'u M he ^eesi koeni) 



- 225 - 

KO HAFOKA TAM/ 'A PAPA 



Koe foha 'o Hafoka ko Maileleumotomoto, 

pea koe foha 'o Mailelaumotomoto ko Ma'afu- 

tuku ? iaulahi mo Limuloa ko'ena fa'e ko Simuoko 

pea koe foha 'o Ma'afu ko Tuimovave koe ta'a 'a 

Filiaipopua (324) mo Malu'otaufa koe tama 'a Makao'o 

mo Ikafililava mo Kumaikuvalu mo honau 

tuofefine ko Vavalo ko'enau fa'e ko Fualupe'ake (300) 

Pea koe 'ofefine 'o Tuimovave ko Finnu, 

Pea koe tama 'a Finau kia Kefu ko Mahe'uli'uli 

(Fangapo) (308) (324) 

Pea koe 'ofefine 'o Mahe'uli;uli ko Teisa Palu koe 

tama 'a Vave mo hono foha ko Timote Tonga koe tama 

'a Kiu mo Takapauf angapo koe tsma 'a Leva'itai, 

koe 'ofefine' 'o Tupouniua, mo Takui mo Simione 

Taofa mo Tongatea ko'enau fa'e ko 

mo Mele Latuniua mo Vika mo Sione Mafile'o mo 

Soeli Latumailangi (Akapou)ko 'enau fp'e ko 

Tautu'u koe 'ofefine *o Ikamafana Ma'atu 

Pea koe tama 'a Teisa Palu kia *Ungp ko Kato'one 

mo 'ene tama kia Malakai Vakameitangrke 

ko Tuitavake mo 'ene tama kia Moiakiola ko 

Niuvao 

Pea koe foha 'o Tuitavake ko Vailena koe tama 

'a Selakihi. 

Pea koe 'ofefine 'o Niuvao ko Talilu^r 



- 226 - 

Pea koe foha 'o Takopau Fangupo ko Ha'aluafia koe 

tama 'a Pauline Fikahiku'ouiha mo hono 'ofefine 

ko Siosi koe tama 'a Mohulama. 

Pea koe fanau 'a Siosi Ha'alufia (folio ) 

pea koe fanau Siosi Takui kia Toamotu ko 

Sosaia Vungakotu mo Sione ino hona tuofefine ko 

Vika 

Pea koe fanau 'a Vika kia Siosi Ha'aufia (folio ) 

pea koe fanau 'a Tongatea ko Muakivaka mo 

Tua'ai mo Funaki ko'enau fa'e ko Mele Lune 

pea koe foha 'o Tua'ai ko Tevita, koe tama 'a Mele 

Tupouangafa (157) koe 'ofefine 'o Manasefuokimoana. 



Pea koe 'ofefine 'o Sione Mafile'o ko Sauiafa koe tama 

'a Vika Tupoufeletoa (341) 

Pea koe fanau 'a Sau'iafa kia Manilivai ko 

Halaleva mo 'ene tama kia Asilusi Siaiku ko Moli. 



Pea koe fanau 'a Soeli Latumailangi ko Mahe'uli'uli 
mo Latumailangi koena fa'e ko Vala (Niuatonutanu) . 

Pea koe fanau 'a Malu'otaufa ko Tangnta'ilavalu 

mo 'Ana fua'evaha mo hona tuofefinp. ko Hoamofaleono 

ko'enau fa'e ko Lataifale'aka (297) koe 'ofefine 

'o Faiva, mo honau tuofefine ko Mounukiu' oleva 

koe tama 'a Taufa, koe 'ofefine 'o Latuninuluiteafua. 



- 227 - 



Pea koe foha 'o 'Anafua'evaha ko Sosaia Lausi'i (1877) 

koe tama 'a Mele Taka mei Ha'ano, 

Pea koe 'ofefine 'o Sosaia Lausi'i ko Hele Taufa koe 

tarna 'a Kalolaine Fusimatelili (50) mo 'Olivia 

Tule koe tama 'a Mele Papalangi. 

Pea koe tama 'a Hoamofaleono kia Tupouto'a ko 
Taufa'ahau mo 'ene tama kia Liufau (180) ko Fefita- 
holeva mo 'ene tama kia Moimoi ko Filimoe'ulie 

Pea ioe fanau 'a Filimoe'ulia ko Siotame Fakatulolo 

(Ma^afukukuiaulahi) mo Moimoi mo 

Saimone Tupou mo honau tuofefine ko Palu 

ko'enau fa'e ko Ane mo Mounukiuoleva 

Pea koe fanau 'a Siotame Fakatulolo ko (Ma'afutukuiaulahi) 

Finauhape koe tama 'a Mele Tupou mo Pulumu' koe tama 

'a 'Ana Fakakakai. 

Pea koe fanau 'a Saimone Tupou ko Sonfa mo Pulimainau'u 
mo Finautau'-iloa mo Peauafi ko'enau fa'e ko Tongaha'anai. 

Pea koe fanau 'a Palu 



Pea koe fanau 'a Mounukiu'oleva ko Sione Nginingini kia 
Lasike mo 'ene fanau kia Taani ko 'Amelia mo 'Ele. 



- 228 - 



pea koe fanau 'a Mounukiu'oleva kia Fakatulolo 

ko Siu Fakatulolo mo Lutui'uli'uli »0 

hono tuofefine ko Veatokelau, 

Pea koe fanau 'a Siu Fakatulolo ko 

Elenoa Oataialune ko'ene fa'e ko Halae- 

valumoheofo tno Salote Veatokelau koe tama 

'a No'o (307) 

Pea koe fanau 'a Elenoa Oatailupe kia 

Ma'afu (folio 94) 

pea koe fanau *a Salote Veatokelau (fclio 199) 

kia Palutavaka. 



Pea koe 'ofefine 'o Ikafililava ko Taufa 

pea koe fanau 'a Taufa kia Talanoa ko Ahome'e 

mo hono tuofefine ko Savaki, 



Pea koe foha 'o Kuma Ikuvalu ko Finautoki mo 

hono tuofefine ko Finau koena fa'e ko I.afumoa (240) 



Pea koe tama 'a Vavalo ko Fililavp. 
Pea koe foha 'o Limuloa tehina 'o Ma'afu ko 
Talikihihifo. Pea koe foha 'o 
Talikihihifo ko Ofuhouma. 



- 229 - 



KO FOHE TAMA 'A PAPA 



Koe 'ofefine 'o ^ohe ko Toa, nea koe tama T a Toa ki 

he tuitonga ko Fakana'ana'a ko Sisifa 

pea koe foha 'o Sisifa ko Lu mo Kulibabalangi mo hono 

tuofefine ko Nanasi. 

Pea koe fanau 'a Lu ko Sisimagomagu mo hono 

tuofefine ko Oho koena fa'e ko Nau 

pea koe fanau 'a Sisimagomagu ko Hokotokolahi 

mo hono tuofefine ko Tunouvavatau koena fa'e ko 

Lolohea, 

Pea koe foha (p Fohe ko Tuilikuloto koe tama 

*a Maafulavaka 329) nea koe 'ofefine 'o Tuilikuloto 

ko Tupou koe taraa 'a Oaga 'ofefine 'o Hiliki'eua 

fanay 'a Tupou (330) na'e Fohe, 

pea koe 'ofefine 'o Kulibabalagi ko Toa, nea koe tama 

'a Toa kia Tafololahi (249) ko Inasi'ulu mo Heuitopa 

mo hona tuofef ine ko Heuifanpa, 

moe'en tama kia Palu'uli'uli ko Pa.lu, 

Pea koe foha 'o Inasi'ulu ko Tuivulotu, pea koe foha 

'o Tuibulotu ko Siofelisi Otu. 

Pea koe 'ofefine 'o Heuitopa ko Tuipulotu 

Pea koe fanau 'a Tuipulotu ko Lauval? mo hono tuonga'ane 

ko Seluiavita rao Maiava, 

Pea koe tama 'a Laubala kia Fanua ko Rulitapa 

pea koe fanau 'a Kulitapa ko Matelita koe tama f a 

Pea koe fanau 'a Matelita kia Batimosi Nau 

ko Salesi Ha'unga mo Sione Tupukauvalu mo Lona 



- 230 - 



tuofefine ko Losena mo Funaki mo Kalo mo 

Mele mo Meleane, 

Pea koe fanau 'a Losena kia Samuela Mafi ko Jionatame 

Mataele mo Semeki mo Batimiosi mo Samisoni mo 

honau tuofefine ko Lataifinehika 

Pea koe fanau ' a Funaki kia Pauliasi Taumoeneau 

ko Paula mo Veinikolo mo Tevita mo Afu mo Sione 

mo Malakai mo Saimone. 

Pea koe fanau 'a Kalo kia Uilinitone NGU ko Nau- 

halaevalu mo 'ene tama kla Mataele ko Siulolo 

mo'ene tama kia Latukakau mo Ve'etuutu'u 

pea koe fanau 'a Meleani kia Pauliasi Taumoeneau 

ko Mele mo Onehunga. 

Pea koe fanau 'a Seluvita ko Salote mo 

Toakase mo Lavenia ^oliaki mo Anananu 

mo honau tuonga*ane ko Takai ''oenau *a'e V.o 'Allsl 

"aha. 

Pea koe tama 'a Saloti kia Amini ko Tangi 
nea koe tama 'a Tangi kia Leka ko Paula Fuko. 

Pea koe tama 'a Toakase kia 'Isileli ko Leneka 
mo hono tuonga'ane ko Sione, 
Pea koe fanau 'a Lereka kia Siosua ko Salesi 
Latu mo Havea mo 'ene fanau kia Mafi Tuliakiono 
ko Tevita mo Tonga mo hona tuofefine ko Mele 



- 231 - 



pea koe fanau 'a Lavenia Foliaki kia Meli'eli Fotofili 

ko Kalisitiane Tatifa mo Sione Topui mo 

Palulala mo honau tuofefine ko Lesieli Lolohea 

r»ea koe fanau 'a Kalisitiane Taufa ko Mele Lauoala 

mo Fefita mo Vea mo Fangufangu ko 'enau 

fa'e ko Mele Tonga. 

Pea koe foha 'o Sione Topui ko Paula koe tama 

'a 'Ofanoa. 

Pea koe tama 'a Lesieli Lolohea kia Pair>a 

ko Sione, 

Pea koe tama 'a 'Anamanu kia Sione Latu ko 

Laupala. 

Pea koe 'ofefine 'o Takai ko Hina ko e tama 'a 

Ma'ata. 

Pea koe fanau 'a Hina kia Taukei ko Tu'ipulotu 

Tito 'ene tama kia Fou ko Pohiva. 

Pea koe tama 'a Heuifanpa kia Manupuirmione 

Ko Fakafehileleka. 

Pea koe tama 'a Fatafehileleka kia Fa'otusia 

fakahikuo'uiha ko Fulilanga (293) mo 'ene tama kia 

Luani ko Leiataua. 



- 232 - 

KO TOAFILIMOE'UNOA TAMA 'A PAPA 



Pea koe tama 'a Toafilimoe'unga kir> Alaipuke (62) 

ko Koleakikava mo Nanasi 

mo 'ene tama kia Tuifonualava (ki Makave) 

ko Tuifunualava mo hono tuofefine ko Uliafu 

mo Tuimakite. 

Pea koe fanau foki 'a Toafilimoe'ung." kia Palu 

(koe Fiji) ko Lasike mo hono tuofefine ko Kavakiporma 

('iai a Lasike 'oku toutou fakanofo ni 'o Nopele) 

Pea koe 'ofefine 'o Koleakikava ko Tu'imala mo 
hono tuonga'ane ko Kolekikava mo Lavakahohoa 
pea koe tama 'a Tu'imala kia Vunivalu ko 
Tu'italukua. 

Pea koe 'ofefine 'o Tuitalukua ko Lavska koe 
tama 'a Langi (71) 

Pea koe tama *a Lavaka kia Ko Lavafisi 

mo'ene tama kia Ngangatua ko Vaotea. 

Pea koe tama 'a Tu'imala kia Mumui ko 
Tangata'olakepa mo hono tuofefine ko Halaevalu 
Moheofo mo Malama mo Fulifua'atonga. (115) 
Pea koe tama 'a Kavakipopua kia 
Ma'afu'o Tu'itonga ko Mumui. 



- 233 - 



Pea koe tama 'a Nanasi kia Tokemoana , foha 'o 
Uliakimata (koe Tu'itonga) ko Tokemoana 
mo'ene tama kia Latunipulu (288) ko Haveatu'unga- 
mata'uli mo 'ene fanau kia Haveapnva ko 
Kafo'atu mo hono tehina ko Siuilua mo Halupo. 

Pea koe fanau 'a Tokemoana ko Leleakuokite mo 
Toutaitokotaha koe tama 'a Ungatea mo Kau' uluf onua 
koe tama 'a Popua mo Laufilitonganiua 

koe tama * a Taulelu, koe 'ofefine *o Tuita mo Tatatonga 
mo Kauvakahiva koe tama 'a Kavatrhi mo 
Sisi'uli koe tama 'a Fisioko mo Katongahuia koe 
tama 'a Puninua'o mo Huakavameiliko mo 
Sisimalohi mo Laufilitongameihetoo mo Mealelei 
ka'avea mo Sisiha'avaka mo Tuiavatonga mo honau 
tuofefine ko Fonuku koe tama 'a Taki, koe 'ofefine 
'o Tungimana'ia mo Sisikaikaitokotnha mo Fefita 
mo Kulukulutea. 

Pea koe foha 'o Toutaitokotaha ko Tonpatoutai 

koe tama 'a Ulukilupetea mo Tulikitrkaunove 

koe tama *a Pulimaipau'u mo Sisitoutai koe 

tama 'a Fefita, koe fokonofo 'o Pulimaipau'u. 

mo Teukiutavavau koe tama 'a Valu mo honau 

tuofefine ko Tuna'ofolaha koe tama 'n Manutu'ufanga. 

Pea koe hako 'o Tulikitakaunove mo Sisitoutai 
mo Teukiutavavau (folio 173-180) 



- 308 - 



Pea koe foha 'o Moimoi ko Filimoe'ulie 

koe tama 'a Hoamofale'ono (folio 227 koe hako) 



Pea koe foha 'o Lagitoutai ko Togamakave 
ko'ene fa'e ko ^ifitavale. 



Pea koe tama 'a Halavaivai kia Maulurekotofa 

ko Babai mo Na'atea ko'ene tama ia 

kia Tagata'iloa, 

Pea koe tama 'a Na'atea kia Togamatsmoana 

ko Fifita. 



Pea koe foha 'o Tui ko Sika'ihahake 

mo Ligeligasi 

Pea koe foha 'o Sika'ihahake ko Kefu koe 

tama 'a Nanasi. 

Pea koe foha 'o Kefu kia Mahe'uli'uli koe tama 

'a Finau folio (225). 

Pea koe hako 'o Mahe'uli'uli (fagabo) folio 225 



- 309 - 



Pea koe foha 'o Ligeligasi ko Latulala. 



Pea koe tama 'a Fatafehi mei 'ofefine 'o Tuibulotu 

ilagitouteau, kia Makahokovalu ko 

Tuimala. 

Pea koe hako 'o Tuimala (folio 57) 



Pea koe fanau 'a Talaumokafoa, foha 'o 
Tuibulotu'ilagitouteau, ko Ba'unga, koe tama 
'a Tulikifakatafa (189) 

mo Fatafehikaikuli koe tama 'a Hateitalo 
mo Fatafehiholeva koe tama 'a Ulukilupetea 
mo Ogo'alupe koe tama a Fusibalabagai, (78) 



Pea koe hako 'o Baunga (folio 189) 

Pea koe fanau a Fatafehikaikuli ko 

Fagabo mo Otua'omua koenau fa'e ko 

Finauha'akila mo ^aone koe tama 'a Tuboutua (194) 

Koe 'ofefine 'o Fagabe ko Toa'ila mo hono tuonga'ane ko 

Fonuakavale, 



- 346 - 



tama 'a 'Ulu'alo mo hono 'ofefine ko Kesala Manu mo 

Salote Fusi koena fa'e ko 

Pea koe fanau 'a Mosese Moala ko Nehasi mo Atumoala mo 

hono tuofefine ko ^ea mo Salome koenau fa'e ko Ana Mafi 

(Taua) . 

Pea koe fanau 'a Vea ko Taitusi (i Taua) 



Pea koe fanau 'a Salome 



Pea koe tama *a Kesia Manu kia Simione 
Manu ko Mele, 

Pea koe tama *a Mele kia Fonua ko Mafi 
mo'ene tama kia Solo (koe Fisi ko Siaosi 



Pea koe fanau 'a Salote Fusi kia Siosifa Fusi 

(folio 52) (66) 

Pea koe tama 'a Ralu kia Takai (mo Fae) ko 

Rule, 

Pea koe fanau 'a Rule kia Liufau Tu'iha'angano 

ko Lataimaumi Tuiha'apano mo Fehokomanavahetau 

mo hona tuofefine ko Tuna'ula, 

Pea koe hako 'o kinautolu (folio 180) 

mo 'ene tama kia Tavake foha 'o Nau^hu 

ko Ipolito, 



-381- 



ATA KAUMAVA E 

pea koe tamai *a Ata Kaumavae ko Ngata 
(Tu'i) pea koe fa'e 'a Ata ko Kaufo'ou 
koe 'ofefine 'o 'Ahome'e pea koe foha 'o 
Ata ko Ata Fakahau koe tama 'a 'Ilafehi 
'ofefine 'o Lei'ataua. Pea koe fanau 'a 
Ata Fakahau ko hono 'ofefine ko Lepolo 
mo hono tuonga'ane ko Ha'ele koena 
fa'e ko Longo 'ofefine 'o Kolofale pea 
mo La'akulu ko'ene fa'e ko Ngaluafe 
'ofefine 'o Tahifisi mo Sikota-i-pangai 
mo Mafihika mo Telai'afitu mo Fotui- 
halatata pea koe fanau 'a Lepolo kia 
(Mumui Tu'i) ko Tuku'aho mo hono 
tuofefine ko Halaevalu Fononrra Va'inga 
mo Talilune mo Halaholo pea koe fanau 
'a Tuku'aho ko Tupouto'a koe tama 
'a 'Ulukilupetea koe 'ofefine 'o Ngalumoe- 
tutulu pea mo Fusipala Taukionetuku 
koe tama 'a Sisifa 'ofefine 'o Ngaluraoe- 
tutulu pea rao Tukua 'i Ululau koe 
tama 'a Tuiava'uta pea mo Mataele koe 
tama 'a Mafikovi nea rao Ulakai koe 
taraa 'a Mataele 'ofefine 'o Tupounapanga 
foha 'o Tupouleva, Pea koe fanau 'a Halaevalu 
Fonongava'inga ko Kaunanga rao hono 
tuonga'ane ko 'Uhilamoelangi ko'ena taraai 
ko Hikule'o. Pea koe fanau 'a Tupouto'a 
ko Tupou I mo hono tuofefine ko Halaevalu 



- 382 - 



Mata' aho koe fa'e 'a Tupou I ko Hoamo- 

faleono moe fehuhu 'a Halaevalu 

Mata'aho ko Tupou * Ahome'e pea koe 

fanau 'a Ulakai ko Haumomo koe 

ta' a 'a Tule 'ofefine 'o MotuJapuaka 

pea mo Paula Halaevalu ko'ene fa'e ko 

Toto *ofefine 'o Siakumi pea mo Sunia Mafile'o 

ko'ene fa'e ko Tupou Kolotolu 'ofefine 'o 

Fuatalevu. Pea koe fanau 'a Haumomo 

ko So'onafai pea koe fanau 'a So'onafai ko 

Mafile'o, 'Amelia mo 'Ana Seini, Vungakoto 

mo Tupou. Pea koe fanau 'a Paula Halaevalu 

koe fefine ko Mafile'o, Halaholo 

mo Atamove'ehala, Ilaisaane, Tupou mo 

Taufu'i 'aevalu, Tevi , Finau Lahi mo Ilaisaane 

Lepolo ko'enau fa'e ko Alisinumia koe 

'ofefine 'o Lavakaliuakaetau. Pea koe 

fanau 'a La'akulu ko Kaumavae pea koe 

fanau 'a Kaumavae ko Tapaita Lepolo 

Kaumavae ko'ena fa'e ko Tupoutu'iniusili 

mo Hu'akava'uvea pea koe fanau 'a Tapaita, 

Lepolo ko 'Ana mo Siasi, Kalolaine, Melaia 

ko'enau tamai ko 'Akosimaumau. Pea 

koe fanau ' a Kaumavae mo Mounukiuoleva 

mo Lepolo pea koe fanau 'a Hu'akava'uvea ko 

Taia, pupu'a ko'enau fa'e ko Toa. Pea koe 

fanau 'a Ha'ele ko Lepolo, Mohulamu, 

Longo mo honau tuonga* ane ko 

Latupuku mo 'llafehi ko'ena fa'e ko 



- 383 - 



Longo pea koe tama 'a Longo ko Feangai 

mo Tupoumatalea pea koe tama 'a 

Feangai ko Kasanita mo Laisa mo honau 

tuonga&ane ko Napa' a. Pea koe fanau *a 

Tupoumatala' a ko Lolohea pea koe tama 

'a Lolohea mo Ilaisa. Pea koe fanau 

'a Ilafehi ko Lavinia 'Ahome'e mo Lolohea 

mo hona tuonga'ane ko Latufakahau 

pea koe fanau 'a Latufakahau ko 

Hafoka-pea koe fanau 'a Hafoka 'a 

Paula Finau mo Kaufo'ou, Lepolo ko 

'enau fa'e ko Fongakaunanga. Pea ko 

e fanau 'a Sikota' i-Pangai ko La'akulu 

pea koe fanau 'a La'akulu ko 'Ilafehi 

koe tama 'a Saane. Pea koe mokopuna 'o 

Mafihika ko Fusilautama pea koe foha 

'o Telai'afitu ko Ata Sefesi pea koe foha 'o 

Ata Sefesi ko Ata Tautalanoa mo honau 

tuofefine ko Fangaafua mo Masina ko'enau 

fa'e ko Mafiangahiki pea koe fanau 'a 

Ata Tautalanoa ko Kafaloto, Fakatoumafi 

ko'ena fa'e ko Kaufusi 'ofefine 'o Sosaia 

Aleamotu' a mo Taulangavaka koe tama 

'a Nunia mo Manuakeifanga mo 'llaisaane 

koe tama 'a 'Ikahihifo mo Losa koe 

tama 'a 'Amelia mo Teukava, Latu Lemoto 

Tominika, Masina ko'enau fa'e ko 

Tupou Vavatau mo 'Oleni koe tama 'a 



- 38U - 



Ko Sione Lamipeti rao Langi koe 

fanau 'a Kaufo'ou mo 'Anaise koe 

tama 'a Halahingano rao Palu koe 

tama 'a Fifitatea rao Lepolo koe 

tama 'a 'Ana pea koe tama 'a Fangaafua 

kia Solomone Piutau ko Mele Hifo pea 

koe fanau 'a Masina ko Manuopangai 

koe tama 'a 'Ilaisaane Tupou mo Selui 

Matai koe taraa 'a Heilupeai mo 

Tapukitea tama 'a Vaea pea koe 

fanau 'a Ata'ihouma ko Ngaluafi koe 

'ene tama 'a Lupeha'amoa pea koe fanau 

'a Lupeha'amoa ko 'Akesa Moala mo 'Alisi 

Numia rao hono tuonga'ane ko Fuahau 

pea koe tokoua 'o Ngaluafe 'a Moe'ia 

rao Puakahuhua, Sitaleki Ve'ehala mo 

Mohulamupuku ko'enau fa'e ko Tangakina 

'ofefine 'o Vaha'i. Pea koe fanau 

'a Moe'ia ki he Tu'i Kanokupolu ko 

Aleamotu'a, Tai mo hono tuofefine ko 

Hingano pea moe tama 'a Moe'ia kia 

Tutoe ko Liteafifita pea koe fanau 

Liteafifita, ko Palei mo Asaeli pea 

koe tama 'a Pulei ko Finau koe 'ofefine 

'o Fatafehi foha 'o Fa'one mo Havili mo 

Tali kia Likufisi moe foha 'o 'Asaeli ko 

'One'one tama 'a 'Ana ' ofef ine 'o Fonovaihu 

pea koe 'ofefine 'o 'One'one ko Fetutuki 

koe tama ' a Luseane 



- 385 - 



Pea koe fanau 'a Puakahuhua 
ko Makamoeafi mo Toakesa Lepolo mo 
Fisi'ihoi ko'enau fa'e ko Na'a pea koe 
tama 'a Toakesa Lepolo kia Mafile'o 
Tapena ko Viliami Tupou foha 'o Nesi 
pea koe f oha ' o Makamoeafi ko 
'Asaeli pea koe fanau 'a Setaleki 
Ve'ehala ko Susana Mo'unga, Seluvaia 
Lepolo pea koe fanau 'a Susana 
Mo'unga kia Tai foha 'o e Tu'i ko 
Tautalanoa mo Veatoki , Tau. Pea koe 
fanau 'a Seluvaia ko 'Amelia Fifita 
kia Na Fetalai Fifita mei Ha f ano famili 
'o e Tu'i Ha' angana pea koe fanau 'a 
Fotui Halatata kia Fakafanua ko Mafi 
kakau pea koe tama 'a Mohulamu 
Puku kia Siale 'Ataongo ko Laupo mo 
hono tuofefine ko • Toa pea koe fanau 'a 
Laupo ko Fuapau mo Fusipala, Amelia, 
Tangata-o-Lakepa mo Kanongata'a ko'enau 
fa'e ko Veamatahau 'ofefine 'o Ma' af u 
Takinima. Pea koe fanau 'a Fuapau ko 
Sisilia Vavahe'a mo hono tuonga'ane ko 
Fisi'ihoi ko'ena fa'e ko Lavinia 'ofefine 
'o Veikune pea koe fanau 'a Sisilia ko 
Kiutau'ivai mo 'Olivia 'Ulukilupetea kia 
Siosiua Tu'ivakano. 



- 386 - 



V A E A 

Pea koe foha 'o Mataeletu'apiko ko Vaea 

koe tama 'a 'Umukisia 'ofefine 'o e Tu'iha'amea. 

Pea koe foha 'o Vaea ko Vaeavaivai ko 
Vaeamuni koe foha 'o ko Finauhuia 

koe tama 'a Finaufouhala'unga 'ofefine 'o Velehala 
mo Tu'imotuliki pea koe fanau 'a Vaea Finauhuia 
ko Tupoumapumeihengalu, mo Tava, 'Umu'umu 
Fineangakehe , Atamokamea ko'enau fa'e ko 
Fifita Ha'amotuku 'ofefine 'o e Tu'ilakepa. 

Pea koe toe fanau fanau 'a Vaea Finauhuia 
ko Hivapea'ulu ko'ene fa'e ko Tauf apopaofehi . 
Pea mo Tamata'ane fa'e ko Tuipe. 

Pea koe fanau *a Tu'imotuliki ko Vaea 
Vunivalu mo hono tuofefine ko Banimoa mo 
To at ap ak auk a . 

Pea koe fanau 'a Vaea Vunivalu ko Taulakau 
mo hono tuofefine ko Finaulahi 
mo Tu'ivakanofisi pea koe fanau 'a Taulahi ko 
Funakimalohi, Lomu, Tupoufe'ao mo Tu'ivakanofisi 

Pea koe fanau 'a Vaea Finauhuia ko 
Tupoumapumeihengalu pea nonofo mo Tau' atevalu 
'i 'Utulau ko'ene fanau ko 'Otuhouma mo 
Sisilongoa'a Fineangakehe, 'Umu'umu, Tofia. Pea 
koe fanau 'a 'Otuhouma ko 'lloakuomanu 
pea koe foha 'o 'Iloakuomanu ko Kelepi Valu 
koe foha 'o Sione 'Otuhouma ' oku Valu. 

Pea koe fanau 'a Sisilongoa'a ko Kaipa 
mo Mateitalo kia Lavaka Manavahetau. 

Pea koe fanau 'a Kaipa ko Mafile'o kia 
Mafile'o Taunipua'a mo Poasi Tu'ipulotu kia 
Mohenoa mo Sione Mataele kia Tongatea. Pea 
koe fanau 'a Mafile'o ko Suliasi Afu. Pea koe 
fanau 'a Mafile'o ko Suliasi Afu. Pea koe 
fanau 'a Tofia ko Valumatapule. Koe fa'e 'a 
Tovivelata mo Lavinia ko'ene fanau kia Luani. 



- 387 - 

ko Tava mo Siofilisi mo Talai mo Losaline 

mo Kesaia mo Kefu. Pea koe fanau 'a Vaea 

Hivapea'ulu ko Lavinia mo Vavatau mo Foe ' akau 

mo 'Akesa Te ' epuaka mo Siosaia Tava na'e Vaea 

pea koe fanau 'a Lavinia kia Sovea ko Ma'afu 

mo Pa, Sivoki, Angaetau, Kaufo'ou mo Tuitakau. 

Pea koe fanau 'a Vaea Tava ko Tupoumanu- 

matavai, ko Piutau kia Viliami foha 'o Halaholo. 

Pea ioe fanau 'a Ma'afu ko Mele Vavatau koe 

tama 'a 'Ema (Tonga) Eupou ofefine 'o To'imiTatu 

mo Niupalavu koe tama *a Loloheatoki. 

Pea koe fanau 'a Pa ko Ane Finau mo Nesiasi 

mo Tangitangitupou koe tama 'a 'Uila. 

Pea koe fanau 'a Sivoki ko Mele Tonga mo 

Papani* Sisilongoa'a kia Poasi Tu'ipulotu. 

Pea koe tama *a Kaufo'ou ko Po'oi kia Kioa 

Malakai pea koe foha 'o 

Pea koe fanau 'a Po'oi Kioa ko Sovea mo hona 

tuofefine ko Tu'itakau ko Fine 

mo Faka ' iloatonga ko'ena fa'e ko Loloheatoki mo 

Anga'etau mo Panuve ko'ena f a ' e ko Tuputupu. 

Pea koe fanau 'a Vaea Vunivalu ko Funaki 

malohi, Lomu mo Tu' ivakanof isi mo honau 

tuofefine ko Tupoufe'ao. Pea koe fanau 'a 

Tupoufe'ao ko Fakatoumafi mo Kiteau kia 

Moeakiola foha 'o Takail 

Pea koe fanau 'a Fakatoumafi ko Tupoukakau 

mo Mo'unga, Finau, Na'uli mo S.Kiteau ko'enau 

fa'e ko Mafile'o. Pea koe fanau 'a Panimoa kia 

Nuku ko Muliki'eua pea koe 'ofefine 'o Muliki'eua 

ko Seini ko'ene fa'e ko Otu 'ofefine 'o Tafolo. 

Pea koe tama 'a Seini kia Paluvalevale ko Paula 

Otaivi, pea ko "e fanau 'a Paula Otaivi ko 

Milika. 



- 388 - 



Pea koe 
1 . Lav 
1 o e Tu 
Af ua 1 o 
Ma'ufan 
tanga ta 
k . Mau 
Pea pek 
hono fo 
mo Pa 1 u 
Pea ko ' 
mo Ma na 
Ta 1 i vah 
Ma te i ta 
1 of e f i n 
Pea hok 
Mana vah 
1 en i ko 
ko'enau 
Pea mo 
tuof e f i 
Maf iha' 
Pea mo 
Le 1 eama 
P. Na 'a 
Tu ' i va k 



foh 
aka 
1 i to 
mo T 
ga . 

hok 
1 u pe 
ia ' 
ha k 
tof e 
ene 
, Li 
e tau 
lo k 
e ' o 
o mo 
e tau 

Kai 

fa ' 
S i os 
ne k 
amea 
Faka 
tang 
hei 1 
ano . 



a ' o Ma 
Af ua 1 o 
nga . P 
oto koe 
Pea ko 
o mo 2 . 
pa 1 e 5 . 
a La vak 
o Nau 1 i 
tae ' of 
f anau k 
uakaet a 
a tonga , 
o ' enau 
Mo t u ' a 
hono f 
' o Lav 
pa koe 
e ko S i 
a i a Nu k 
o Ho 1 ak 
'ofef i 
mo i mo i k 
a ' of ef 
a 1 a ko ' 



tael 
koen 
ea n 

'of 

' ene 

Al 

Te 

a Af 

'o 
e f i n 
o La 
u, L 

Nan 
f a ' e 
pua k 
oha 
a ka 
fef i 
s i 1 o 
umov 
i a 1 u 
ne ' 
a va 
i ne 
ene 



etu ' 
e f a 
a ' e 
ef i n 

f an 
a k i h 
n i f a 
ua 1 o 
La va 
e ' o 
va ka 
eoka 
a s i , 

ko 
a . 
ko 
pea 
ne m 
ngoa 
aha ' 
pe k 
o Fa 
koe 
' o M 
f a ' e 



ap i ko ' a 

'e ko Fatafehi 'ofefine 
nonof o ' a Lavaka 
e ' o Ku 1 a- i - 
au ko Nau 1 i koe 
i h i f o 3 . Heuf a 1 e 1 i 1 o 
6 . Toke toke . 

pea hoko 
ka ' ona nonof o 

Tatafu Tu ' i ha ' a ta ka 1 a ua 

Fanuau 1 i 



u 



Pa 1 uf u s i , 



Ma f i ha ' a te i ho 
Tulehuafaikava 



mo 



ko'ene fanau 
o Ma te i ta 1 o 
'a 'ofefine 'o 
i mo hono 
o'ena f a ' e ko 
kaf anua . 
t ama 

o tu ' apuaka pea mo 
ko Popua ' of ef i ne 



Tau'atevalu 



Pea koe fanau 'a Kaipa ko Poasi Tu'ipulotu 

kia Mohenoa foha 'o Tongotea foha 
'o e 'eiki ko Manulevu. 

Pea mo Mafile'o 'ofefine 'o Mafile'o Fauni- 

pua 'a foha 'o Ma ' af uo t u ' i tonga foha 'o Mumui 

Pea mo Sione Tongotea mo Sela Fua'iapi 

k i a Tongotea . 



Pea koe fanau 'a Poasi Tu'ipulotu 

ko Tevita Tonga mo Sepiuta. Fakatoumafi 



- 389 - 



mo Otuamu'a mo Kalesita Mafile'o mo Siulolovao 
ko'enau fa'e ko Fusimoatutua pea mo Mele Tonga 
mo Samiu Papani mo Sisilongoa'a ko'enau fa'e 
ko Sivoki 'ofefine 'o Sovea pea koe fanau 'a 
Otuamu'a ko Mafitoutai mo Veikune mo Taufa 
mo Alakihihifo mo Tongotea mo Malia Kaipa 
ko'enau fa'e ko Tupou 'ofefine 'o Moaaivao pea 
moe tama 'a Siulolovao ko Tevita Tonga kia 
Filimone Tu'itupou. 
Pea moe fanau 'a Mele Tonga kia Lafoka Kalo 



mo Tupoumalohi 



mo 



Elisiva pea koe fanau a Tupou- 



malohi ko Afualo mo 'Oto'ota ko'enau fa'e ko Pule 
Pea koe fanau 'a Tongotea ko Vihakeilala 
koe tama 'a Lisipesi 'Ahome'e mo Atunaisa Taunga- 
hihifo mo Hu'avai ko'enau fa'e ko Selita. Pea koe 
fanau 'a Siosaia Nukumovaha'i Lavaka ko 



Latuniua mo Melena'a 



mo 



'Uila mo Fusipala 



ko'enau fa'e ko Tonga 'ofefine ' 
Ngele ' ia . 

Pea koe fanau 'a Fakamoimoikava ko 
Fatafehi Fangapahu mo Finauhalevalu mo 
Tupouvaivai ko'enau tamai koe tama ko 
Moa'aivao foha 'o Fakatoumafi foha 'o 



Kaufusitu'a me i 



Takana ' e to ' a 



fea koe fanau 'a Na'aheilala kia Ahome'e 

ko Kaufo'ou mo Falekihetoa. 

Pea koe tama 'a Fatafehi Fangangahu 

koe tangata ko Finanga kia Kailahi. Pea 

koe fanau 'a Tupouvaivai ko Holakeituai mo 



Toulanga kia Semi foha 



Taliaitupou foha 



Pea koe fanau 'a Mafile'o ko Suliasi Afu 
'llafehi mo Pauline mo Moahengi ko'enau tamai 
ko Setaleki Leiataua koe fanau 'a Suliasi Afu 
mo Tevita Haunga mo Sione Fatainimahiva 
mo Samiuela Mafile'o mo Alokuo'ulu ko 



- 391 - 



Pea koe tama 'a Fusipala ko Siale Tou 

anga kia Uatemolipala pea koe fanau 'a 

Siale ko Lavaka mo Fusipala mo Losa. 

Pea hoko 'a Liuakaetau 'o Lavaka. 

Pea ko'ene fanau ko Alisi Nunia mo Akesa 

Moala mo honau tuonga'ane ko Fuahau ko'enau 

fa'e ko Lupeha'amoa tama 'a Ngaluafe 'ofefine 'o 

Ata Fisi'ihoi. Pea koe foha 'o Liuakaetau ko Maliu 

na'e Lavaka ko'ene fa'e Te'ekiu. Pea nonofo 'a 'Alisi- 

ninia mo Paula Halaevalu pea koena fanau ko Mafile'o 

mo Halaholo mo Ilaisaane Tupou mo A t amove ' ehala 

mo Tauf u ' i ' aevalu mo Tevi mo Finaulahi mo Sela 

Lepolo . 



Pea koe fanau 'a Halaholo ko Salote koe 
tama ' 



Ha'angana, 'ofefine 



'Ungo'unga mo Sipu 



Sisilia 'ofefine 'o Isileli Tupou 



mo 



koe tama ' 

Viliami koe tama 'a Pauline. 

Pea koe tama 'a Fuahau ko Sekolaia mo 

' Anaukihesina ko'ene fa'e ko Mele Tongakaunanga 

Pea koe fanau 'a Finaulahi ko Pateta koe 

tama 'a Fetutuki mo Uasi koe tama 'a Namoe 



mo Alisinumia fa'e ko Siale pea 
Pateta ko Sunia koe tama 



koe fanau 



a Ana mo Ulakaitama 
a Seini Fo'afia pea koe foha 



i 



pea mo 



Lavaka Maliu ko'ene f a ' e 



Liuakaetau ko Maliumoeao 
ko Siekina 



'ofefine 'o Kamoto. 



Pea ko'ene fanau ko Mele Na'a koe tama 

'a Mahina mo Fisifau koe tama 'a 

Pea koe fanau 'a Mele Na'a ko Lesieli kia 

Peni Tupou moe fanau 'a Fisifau ko Seleti Mafi 



koe tama 



a e 



fefine Ha'amoa. Pea ko 'Alikihihifo ko 



Pea koe hako 



Heuifalelilo 'a Sosaia 



Finefeuiaki kia Finau Valevale na'a na mali 'i Fisi. (Nuku) 



Pea koe hako 



Tenif a. 



- 392 - 



Pea koe 
moeao mo 
ko Lupet 
' of e f ine 
Pea koe 
ko Tonga 
ko Mafit 
koe tama 
Pea koe 
mo hono 
1 o Tu'it 
' a Mohen 
Na ' asipa 
koe tama 
Fakaf anu 
Lauf il i t 
kia Tu'u 
mo Paula 
ha ' apai 
Fif itaho 
Tafoki t 
tuonga ' a 
Tupoukak 



f a n a u ' a 
e f ef ine 
ulimaf ua 

'o Tahif 
f anau ' a 
tea koe t 
outai koe 

' a Na ' as 
f anau ' a 
tuonga ' an 
upou ko P 
oa kia To 

ko Levan 

' a Levan 
a pea koe 
onga ko S 
hetoka ko 

Taufu' i 
pea ko e 
leva. Pe 
ama ' a Tu 
ne ko Sio 
au . 



Ma ' ulupepa 
ko Na'uli 
ko'enau fa 
i si me i Fi 
Tui tuimoea 
angata moe 

foha 'o T 
ipa mo Fif 
Lupetulima 
e ko Tu'it 
alenapa . 
ngatea pea 
uia kia Si 
uia ko Maf 

t ama ' a M 
alesi Tu'i 

' Uila mo 
koe tama ' 
' of ef ine ' 
a moe fana 
ipe mo Sie 
ne Tu'uhet 



le ko 
mo ho 
'e ko 
si. 
o kia 

fefi 
onga t 
i . 

f ua k 
upou. 
Pea k 

moe 
o ' ata 
ikaka 
af ika 
pulo t 
'Ana 
a "ui 



Tuitui- 
na tuonga ' ane 
Tonu 

Manulevu 
ne ko Fakalo lokiana 
ea ko Mohenoa 



Sia 

i 



o 

u ' a 
sia m 
oka k 



o Na 
Pe 
oe t 
tama 
-'i- 
u ki 
kau 
u mo 
Lo tu 
la k 
os i 
Tili 
o Va 
o ' en 



asxpa 
a koe foha 



ama 

T „ 



a Na ' asipa 



' Uiha pea 

a 

kia 

' ene f anau 

ma mo Tili 

o Siaosi Tupou- 

Tupouha'apai ko 

Tu'uhetoka ko 
ine mo honau 
au f a ' e ko 



Pea koe fanau 'a Palenapa ko Taungahihifo 
mo Mafimatapule mo Sulunga mo Nauli koe 
fefine ko'enau fa'e ko Nau'uli'uli 'ofefine 'o 
Vaha'i mo Folaumoetau ko'ene fa'e mei Hofoa. 
Pea koe fanau 'a Taungahihifo ko Finau 

mo Paulaf a ' autoki mo Siamaka, 

'a Mafimatapule ko 

mo Latusilatolu mo Nukumo vaha ' i . 

'a Sulunga ko Niuvavau 
mo Suluka mo Liua ko Lavaka Fatainiuhiva 
mo Lavaka Folaumoetao. 



Mapuianafanga 
Pea koe fanau 
Manuakeifanga 
Pea koe fanau 



Pea koe fanau 'a Folaumoetao ko Finau 
'uli'uli pea koe fanau 'a Nauli & Anatu ' ipulo tu 

kia Fehoko Manavahetau ko Tupou 



- 393 - 



Kolotolu kia Panuve. 

Pea koe tama 'a Nauli ko Takai mo Fa'e 

mo Fisipongi mo Tulikialupe mo Finauikahihif o 

ko'enau tamai ko Tatafu Veisini, ko'ene 



fa'e ko Puleilangite 'ofefine 



Ve ' ehala. 



Pea k 
mo Pu 
'ofef 
Pea k 
Mo Ah 
ko Me 
ko Le 
'o Fi 
f anau 
ko ' en 
'o Va 
Pea k 
tama 
mo Lu 
fa'e 
Pea k 
meila 
kia F 



oe fanau ' 
le mo Moea 
ine ' o Kau 
oe tama ' a 
io pea koe 
ikanonga ta 
ula koe ta 
nau Ikahih 
' a Moeaki 
a f a ' e ko 
ea pea mo 
oe fanau ' 
'a Vika Ka 
pe mo Siu, 
ko Tonu. 
oe fanau ' 
lo mo Si t i 
inaulahi . 



a Takai ko Fakatoumafi 

kiola ko'ene fa'e ko Mo'unga 

f ana tu ' i ' Eua. 
Fusipongi kia Moeakihiatu 
tama 'a Pupetu ' ulelei kia Fatu 

'a pea koe foha 'o Kanongata'a 

ma 'a Siliika pea koe hako 

ifo 'a Pulevalu 'i Fisi. Pea koe 

ola ko Fakatoumafi mo Kiteau 

Tupoufe'ao 'ofefine 'o Taulakau foha 

Namoe koe tama 'a 

a Kiteau ko Takai koe 

ufusi 'ofefine 'o e Tu'i ko Aleamotu'a 
Palavi, Kitisoni mo Tupou ko'enau 

a Namoe ko Siaosi Vaka- 

na kia Samiu Ma ' u mo Halaholo 



Pea koe fanau 'a Pale ko 'Anau koe tama 

'a 'Uila mo Siumafu'uta tama 'a Ilaise mo Sione 



Kiteau fa'e ko Piliki 



mo 



Nauli koe tama a Vae. 



Pea mo Mafimatapule koe tama a Kesaia 
'ofefine 'o Novesi pea mo Funaki Ha'apai mo 
Tai Tuna'ula ko'ena fa'e 'a Palutea 'ofefine 
Tapueluelu . 



- 394 - 



FIELAKEPA 



LONGOLONGOATUMAI 



Pea koe Tu'i Tonga fefine ko Sinaitakala-i- 



Langileka na'e nonofo moe Fisi mei Vasivasi 



ko Tapu'osi pea ko'ene tama ko Fonomanu 



pea toe nonofo moe Tu'itonga fefine ko ' Ekutonga 



pipiki pea ko'ene tama kia Fonomanu ko 



Tu'imala koe Tamaha pea koe tama'a 



Tu'imala kia Mataeletu' apiko ko Fielakepa 



pea koe 'ofefine 'o Fielakepa ko Fifita 



- 395 - 



F H E 



Pea koe 'ofefine 'o Fohe ko Toa pea 

koe tama 'a Toa kia Fakana'ana'a ko Sisifa 

pea koe foha 'o Sisifa ko Lukota mo Kulipapalangi 

mo hono tuofefine ko Nanasi pea koe ' of ef ine 'o 

Kuli papalangi ko Toa pea koe tama 'a Toa 

koa tama 'a Palu'uli'uli ko Palu. 

Pea koe tama 'a Toa kia Tafolo ko Inasiulu 
mo Heutonga mo hono tuofefine ko Heuifanga 
Pea koe foha 'o Inasiulu ko Tu'ipulotu 
Pea koe foha 'o Tu'ipulotu ko Siofilisi Otu. 
Pea koe 'ofefine 'o Heuitonga ko Tu'ipulotu 
pea koe fanau 'a Tu'ipulotu ko Laupala mo 
hono tuonga'ane ko Seluvavita mo Maiava. 
Pea koe tama 'a Laupala ko Kulitapa 
Pea koe tama 'a Heuifanga kia Manu 
pupu'ione ko Fakafehililika pea koe tama 
'a Fatafehililika kia Faotusia Tu' iha' ateiho 
ko Fulilangi Havea. 



- 396 - 



TOHI HOHOKO ' OE TU' IHA' ATEIHO MEI MU'A 



1. 


Tu'i Ha'a 


2. 


M 


3. 


II 


4. 


II 


5. 


II 


6. 


II 


7. 


II 


8. 


II 


9. 


II 


10. 


II 


11. 


II 



teiho ko Bahihi 
Tautave 
Lokono 

Tu' ikolovatu 
Tungimana ' ia 
Havea Tungua 

Fa'otusia Fakahiku'o' uiha 
Veasi' i 
Af iafolaha 

Kelepi Havea Fulilangi 
Mapa Tu'iha'ateiho. 



Pea koe foha 'o Tungimana ' ia 'a Mapatu' iha' ateiho 
pea koe foha 'o Mapatu' iha' ateiho 'a Haveatungua 
ko'ene fa'e ko Mafiuli 'ofefine 'o Fakana'ana'a Tuitonga 
ko'ene fa'e ko Lupemoetavake 'ofefine 'o Valu 'i 
Utulau pea koe fefine ko Lupemoetavake na'e Sisi- 
ngakau 'i he ' ene ula 'i he faiva 'a e Tu'itonga. 

Pea koe foha 'o Haveatungua ko Tameifuna 
mo Mailemoakava ko'ene fa'e ko Tala'ao koe tuofefine 
'o Tuituiohu tamai 'a Ulukalala-i-Ma' ofanga. 

Pea koe foha 'o Haveatungua 'a Fa'otusia, 
mo Veasi'i mo Ameliaseini na'e fakanofo 'o Tamaha, 
ko'enau fa'e taha ' ia Nanasipau'u 'ofefine 'o Tu'ipulotu 
-i-Langituoteau koe fa'e 'a Nanasipau'u ko ' 'Anau- 
kihesina 'ofefine 'o Ma'afutu' itonga (Tu'i). 
Pea koe fanau ' ene 'a Fa'otusia koe fefine 
na'e hingoa ko Fakahikuo'uiha mo hono foha ko 
Tu' imohengauta koe tokotaha ko Makamalohi moe 
tokotaha ko Afiufolaha, pea ne hoko ia 'o Tu'i 
ha'ateiho. Pea ko hono foha 'e taha ko Kelepi Fulilangi 
Pea koe fa'e 'a Tu' imohengauta ko Paluvava'u 
'ofefine 'o Mulikiha' amea. 



Pea koe fa'e 'a Makamalohi ko Fatafehi- 

lapaha koe tama 'a Tupoumoheofo 'ofefine 'o Tupoulahi 

kia Pau Tu'itonga. Pea koe fa'e 'a Afiafolaha 



- 397 - 



ko Fusipala Tauki ' one tuku , koe fa'e 'a Fusipala- 
tauki ' onetuku ko Sisifa 'ofefine 'o Ngalumoe tutulu 
koe tamai 'a Fusipalatauki ' onetuku ko 
Tuku'aho (Tu'i). 

Pea koe Tu ' iha ' ateiho na'e fakanofo fe'unga 
moe kuonga lotu ko Afiafolaha fe'unga moe 
tau na'e fai 'i Ha'amene'uli 'i he 1837 koe taimi ia 
na'e pekia ai 'a Havea Afiafolaha. 



Pea fakanofo leva 'a Kelepi Havea 'o Tu ' iha ' ateiho 
'i he 1872. Ma'asi ' aho 16 koe ongo Tu ' iha ' ateiho ko'eni 
na ' a na fe'unga totonu moe kuonga lotu. Pea koe 
f a ' e 'a Kelepi Havea ko Fatafehi Lilika koe tama 
'a Heuifanga 'ofefine 'o Tafolo koe tamai 'a Fatafehi- 
lilika ko Manupupuione foha 'o Tu'ipulotu 'i 
Langi tu ' ote au koe fa'e 'a Manupupuione ko Faka- 



toumafi 'ofefine 



Tu ' ihoua. 



Pea ko Veasi'i foha 'o Haveatungua ko 



'ene fanau koe foha 



Veasi'i ko Tukulukuvaka 



o 
pea koe foha 'o Veasi'i 'a Fisifau Halahala ko 



' ene fa'e ko Tupoukoa 'ofefine 
Ma ' uf anga . 



'Ulukalala-i- 



Pea koe 'ofefine 



Veasi'i ko Hulutungua 



pea koe 'ofefine 'o Veasi'i ko Taueva ko ' ene fa'e 



ko Funaofolaha 'ofefine 



Tokemoana koe fa'e 



'a Funaofolaha ko Manutu ' uf anga 'ofefine 'o 
Makaliuaki . 



Pea koe fanau 'a Makamalohi koe 
fefine ko Vealeovale ko hono tehina ko 
Lupepau'u na'e (Kuini Salote) mo hona tuonga'ane 
ko Va' evalevale , ko 'enau fa'e ko Halaevalu- 
moheofo koe 'ofefine 'o ' Ulukalala-i-Feletoa . 
Koe fanau 'a Lupepau'u (Kuini) ko Tu'akitau 
mo Siasi Vuna mo Sione kuo nau pekia ta'e 
ai hanau hako. Pea ko'enau tamai ko Siaosi 
Tupou I (Tu' i) . 



- 412 - 

'o tali tau mei ai ' a e kau Lape ka koe iku aipe ki he 

'enau ' auha na'e 'iai 'a e kau mate moe kafo 'i he 

fana 'a e kau Lape ka koe toko si'i pe . 

Na'e nofo ai pe 'a e tau 'i Lape 'o ha'ao 'a e fonua pea 

pea 'ilo ha kakai na'e tuli 'o tamate'i pea toki foki 'a e tau 

ki Vailiki. Na'e kakau 'a Lakai moe kakai ni'ihi ki 

fonua lahi he na'a nau hola po'uli. 

Pea tuku 'a e folau mei Vailiki kae folau 'a e 

ni'ihi 'i Vainikeli ni'ihi 'i Pouma pea folau ai ki 

Lautala pea folau ai ki Naitaupa pea 'i Naitaupa 

ki Lakepa 'o nofo ai pea folau 'i Lakepa 'o 'api folau 

'a e Tu'i 'i Oneata moe folau ni'ihi ka na'e 'api folau 

'a e Vutulongo moe folau ni'ihi 'i Mote pea matangi lelei 

ki Tonga pea nau tukufolau fakataha pea po ua 

pea puke pouli 'a e matangi 'o Vekekina 'ai 'a e folau 
pea ' ihe 'ene ' aho hake kuo kite 'a Tofua mo Kao pea 
toki taki taha kumi hono hala ke tau ki ha motu 'i Ha'apai 
na'e ha'u pe mo tau aalo 'a e Lamalama 'o tau ki Tofua 'o ta 
ai 'a e fu'u toi ' one fana ' aki , he ne li'aki hono fana 'i he puke 
'a e matangi pea nau tau ki Lifuka ka na'e tau 'a e Vutulongo 
'i Tungua pea toki folau ki Lifuka pea 'i he katoa 'a e folau ki 
Lifuka na'e nofoa Ha'apai 'i Ha'apai pea folau 'a Tonga ki 
Tonga pea folau 'a Vava'u ki Vava'u. 

1855. Ma'asi 20. Tau 'a e folau 'a Siaosi Tupou I ki Pau 
'Epeleli 20. Fakate 'a e tau 'i Ulinipuaka 

" 30. Na'e tuku 'a e folau mei Pau ki Kuiva 'o 
fakate ai. 
Me 7. Na'e fai ai 'a e tau 'i Kapa 'o lava'i ai hono 
kapusi 'a e kolo ko Kapa. 
(Koe ongo lali 'o Vutulongo 'a e kalia 'o Osaiasi Veikune 
'oku kei tauhi 'e Veikune (Latu Lala) 'i Longoakau Neiafu 
Vava'u 'i hono 'api fakataha moe toki ukamea 
'o Veikune) . 

1885. Siulai 15. Katoanga kula koe katoanga li pa'anga na'e 
fai 'e Siaosi Tupou I na'e Palemia 'a Misa Peika kae 
katoanga lahi he na'e 'iai 'a Tonga ni koe pa'anga 
'e 46000.0.0 koe tupu'anga ia 'o e hingoa ko 
"Mala'ekula". 

1888. Tisema 19. Huufi Saione fo'ou fuofua fale lotu S. 
Tau'ataina. 

1859. Me 20. 'Uluaki fakataha lahi faka Pule'anga. 

1894. Epeleli 20. Huufi fale Alea fo'ou 'i Nuku'alofa. 

1907. Sune 14. Puna 'a e afi 'i he liku 'o Fo'oui 'i he loto 

vaha. 

1907. Akosi 7. Huufi 'e Misa Uatekini 'a e pou maka 'o e 

fale lotu papalangi 'o e siasi T. Tau'ataina 'i 
Neiafu. 



413 - 



1907. Nov. 14 Na'e huufi 'e Siaosi Tupou II 'a e 

falemahaki 'i Fongoloa Tongatapu. 
Pea koe foha 'o Faiva ko Kolokihekauf isi fae ko Tonga 
mo Lataifaleaka fa'e Tuiava'ufa pea koe ofe. 'o Kolo- 
kihekaufisi ko Palu mo Fehoko pea koe fanau 'a Latai- 
faleaka ko Hoamofaleono mo hono tuonga'ane ko Tangata- 
ilavalu mo Anaufuaevaha. 

Pea koe foha 'o Fakatoumafi ko Fainga'anuku mo hono 
tuofefine ko Fanua mo Sisipuku pea koe tama 'a Fanua 

tuof ef ine- 

kia Lekaumoana ko Fehokouli mo ene tama kia Sisilautala 
ko Nanasifuna. Pea koe fanau 'a Fehokouli kia Latuni- 
pulu ko Lakepamo'afity mo Fif itamalohi, pea koe foha 'o 
Lakepamo'afitu ko Tufui. 
Pea koe tama 'a Nanasifuna ki he tu'i 

Ha'atakalaua ko Fuatakifolaha ko Mapaha'ano pea koe ofe. 
Mapaha'ano ko Uheina koe tama 'a Anaukihesina 
mohono foha ko Tufui fa'e ko Fusi ofe. 'o Falekaono ( naeto 
i Pangai mo Tukuaho) pea koe foha 'o Tufui ko Paleiono fa'e 
ko Nea mo Finaule'o. Pea koe tama 'a Sisipuku ofe. 'o 
Fakatoumafi kia Taufaloa ko Fifita mo ene tama kia Langia- 
puna ko Langitoki, pea koe tama 'a Fifita kia Ikahihifo 
ko Palu pea na'e vavahe ia 'e Latukilangi kia Tameifuna. 
Pea koe ofe. 'o Palu ko Vailolomoli koe tama 'a 
Fau pea koe tama ' a Vailolomoli kia Namoa ko Latu 
Fakabau mo Finau mo Funakitoutai. 
Pea koe tama 'a Langitoki kia Naupipiki 
ko Suasoi pea koe f oha ' o Suasoi ko Liemalohi 
Pea koe fanau 'a Tupuivao kia Tuifonualava 
ko Teuloikihesiu mo Sisimofainga'a kia 
ko Kaufusiha'apai pea moe tama kia Malupo 
ko Sese pea koe tama 'a Kaufisiha' apai ko Leva pea koe 
fanau 'a Leva kia Lolohea ko Samisoni ko Kavaha'apai 
mo Vaikaka, pea koe ofe. 'o Malupo ko Sese koe tama 
'a Takuvaka koe ofe. 'o Falekaono pea koe tama 'a Sese 
kia Siale ko Veatupu pea koe foha 'o Veatupu ko Aisea 
Tu'akihekolo. Pea koe foha 'o Peseta ko Fakatoumafi mo 
hono tuofefine ko Fakatoumafi mo Mafiha'apai koenau fa'e 
ko Laufilitonga, pea nae kite tama ia Latunipulu pea 
ko ene fanau ko Malo mo tuofe. ko Lapulou pea koe 
foha 'o Malo ko Ofakiha'apai ko ene fa'e ko Fusi koe ofe. 
'o Talia'uli pea koe fanau 'a Ofakiha'apai ko 
Pea koe fanau 'a Lapulou kia Laulava ko Umufuke mo 
Kau pea koe fanau 'a Fakatoumafi kia Luani ko 
Moungalakepa mo Tuiniufotu, pea koe fanau 
a Moungalakepa ko Siukituatonga mo Niukapu mo hona 
tuof. ko Fusikaunga ko enau fa'e ko Toe'umu 
koe 'ofe. 'o Alo mo Taufatoutai 



- 414 - 



Pea koe foha 'o Tokemoana ko Tokemoana 

'i Ha'amoa. 

(Koe mataitohi 'o Siosateki Veikune Tonga) 

'Oku ha 'i he kamata'anga 'o e tohi ni ko Vaea ko 

hono valu ia 'o e tu'i Ha'atakalaua pea koia na'e ' unoho 

mo Sugu koe Fisi koe tama 'a Vaita'opeka mei he 

motu ko Peka koe ofe. 'o Tuitupou pea koe fanau 

'a Sugu kia Vaea koe toko ono: Ko Taliauli mo 

Luani mo Maluofisi mo Kaloafutonga (F) Humi (F) 

Tuikavamoli (F) . 

Te tau kumi ke ' ilo 'a e fanau 'a e uluaki foha 'o Talia'uli I 

pea kumi ene fanau: 

ko Taliauli Lahi 



Taliaulu makapapa - koenau fae ko Vui. 

Matafea 

Tongavua (F) 

Koate ko ene fae ko Fakalimi ofe. 'o Lavaka 

Pulotufietau. 

Koeni 'a e fanau 'a Koate: 

Ko Latu'ila 

Taliauli 

Latunina (F) 

Taufauliuli fa'e ko Fusipalapangai 
tau fakatotolo atu 'a e hako 'o e ofefine 'o Koate ko 
Taufauliuli: 

Koe tama 'a Taufauliuli kia Tongafaleola ko Osaiasi 
Veikune pea koe fanau 'a Veikune ko: 

Inoke Fotu fae Manakovi 

Tapa'atoutai fa'e Palukata 

Siosateki Tonga Veikune 

Foukimoana 

Ak. Tongalaukau 

K. Lupeeva 

S. Fakalolo 

Lavinia 

M. Tunakaimanu 

Paula Kongaika 



Ko enau fa'e ko Meleane Taufa 
ofe. 'o Talia'ulimalohi koe 
foha 'o Koate. 



'Oku tau vakai ange na'e tupu ia Vaitaopeka a Sungu pea 

tupu ia Sungu a Taliauli pea tupi ia Taliauli a Koate pea 

tupu ia Koate a Taufauliuli pea tupu ia Taufauliuli 

a Osaiasi Veikune pea tupu ia Veikune ae toko hongofulu 

koe kau tangata moe kau fefine. 

Tetau fakamatala ki he fanau a Veikune Osaiasi ko 

' Inoke Fotu. 

Na'a na mali mo Lavinia Veiongo ofe. oe Tuitonga ko Lau- 



- 415 - 



filitonga koe tama 'a Halaevalumata'aho. Pea koe fanau 

a Veiongo ko Kupuvanua mo Angaefonu (F) mo Kalauta mo 

Siaosi Moengangongo mo Ana Puli (Ne pekia) . 

Pea na'e mali 'a Kupu mo Tokanga koe ofefine 

'o Fotofili Angaha Niua Fo'ou. Pea ko ene fanau ko 

Salesi Tupipulotu mo Siaosi Tuku'aho mo Lepa mo honau 

tuofefine ko Lavinia Veiongo mo Luseane moe ni'ihi 

na'e pekia. 

Ko Angaefonu na'e mali ia mo Laifone pea na'e ' ikai 

ha ' a na f anau . 

Ko Sosaia Kalauta na'e mali mo Sisilia Tupou 'ofe. 'o 

Lulu Fulivai pea ' ikai ha'ana fanau. 

Koe 'ofefine foki 'o ' Inoke Fotu ko Tupou Maluhola 

fa'e Visinia Moalapau'u pea ' ikai ha'ane tama. 

Koe ofe. foki 'o ' Inoke Fotu ko Tupoutu'a fae ko 

Lupe pea na'ana mali mo Latu Timote koe foha 'o 

Takapau 'i Pau koia na'ane foaki a Fisi ki Pilitania. 

Pea koe fanau 'a Tupoutu'a ko Takafo'ou mo Teimumu 

Na'e mali 'a Takopau mo Latu Peni koe eiki mei 

Naitasili pea 'ikai ha'ane tama kiai. 

Pea na'e ' iai 'a e tama foki 'a Takopau ia kia 

Siaosi Tupou II ko Latu Etuate pe (Tungi) 

Na'e mali 'a Teimumu mo Latu Tuivavau koe foha 

'o Tui Nekesi Leva Fisi pea ko 'ene tama ko Tokanauto 

Pea koe foha foki 'o ' Inoke Fotu ko Sione Tupou fa'e 

Tapaita mei Kotu pea na'e mali 'a Sione Tupou mo ' 

Silini 'ofefine 'o Malani pea ko ene tama ko Hu'akau: 

pea mo hono ofe. ko Fusi fa'e Salote mo hono ofefine ko 

Malie fae Fualupe 

Ko Tupoutoutai na'a na mali mo Seini ofe. Panepase 

Langi nae ' ikai ha'ana fanau. 

Koe ta'u 1834 na'e papi ai a Veikune Sateki. 



KO SIOSATEKI TONGA VEIKUNE 

na'a na mali mo Akanesi Tuifua ofe. 'o Peau koe foha 

'o Vuki tama 'a Tupoutu'a ofe. 'o Lauf ilitonga. Pea koe 

fanau 'a Tu' ifua ko Fotu'afalefa mo hono tuofe. ko Uhina 

mo Latuniua kuo na pekia. 

Na'e mali 'a Fotu'afalefa mo Vahoi koe tama 'a Tupoumoheofo 

koe ofe. 'o Sialeataongo, foha 'o Henele Ma'afu. 'Oku 

fai 'i lakepa 'i Fisi. Pea koe fanau 'a Vahoi ko Melenaite 

( pekia ) mo Siosateki Vuna mo hono tuofefine ko Tuifua 

mo Heuifanga mo 'Uluakimata mo Latulala mo Tupou' ahome'e 

mo hono ofe. ko Tautu' u ofe. 'o Hafoka mei 'Eua. 

Pea na'e toe mali a Siasateki Tonga V. mo Ana Manakoifafo' ou 

koe tama a Veatokelau koe ofe. Sione Kaufusi. 



- 416 - 

Pea koe fanau 'a Ane ko Fus i palapangai mo 

Latu Afeafe (ne pekia) mo Amelia Tonga mo Anau (ne pekia) 

mo Vili Kinahoi mo Siosiua Alo mo 'lnoke Matafonuafotu 

mo Fonuku (ne pekia) . 

Pea na'e mali 'a Fusipala moe foha 'o Sioeli Ma'atu ko 

Sione Panuve ne fakanofo ko Ma'atu koe tama 'a Tae 

'ofefine 'o Latuselu pea koe tama 'a Fus i palapanga i 

ko S ioel i kia Ma'atu. 

Pea na'e mali 'a Amelia mo Sami Mafile'o foha 'o 

Tuita tama 'a Nau pea ko 'ena fanau ko Siaosi mo 

Alipate mo Kalauta (ne pekia) mo Teimumu koe fefine. 

Pea koe tama 'a Fusilili kia Siosateki Veikune 

Ko Maile pea koe foha 'o Maile ko Sione koe tama 

'a Vika ofe. 'o Tongotea. 

Pea koe tama 'a Sela Teuki siafo'ou kia Siosateki 

Veikune ofe. 'o Daniela Havea ko Etoni pea na ' e mal i 'a 

Etoni mo Ikatonga ofe. 'o Valeia'atu koe tama 'a Mele 

pea ko 'ene fanau ko Tongavua (Uheina) Siosateki (pekia) 

Luseane mo Maile, Taulupe mo Mateialona (pekia) Tupou 

(pekia) Luseane mo Daniela mo Fatuimoana (pekia) Sioeli 

(pekia) mo Fi si ' ihoi . 

Pea na'e mali 'a Vili mo Seini mei Maufanga 

pea na'e 'iai 'ena tama ko Kinahoi. 

Pea na'e mali 'a 'Alo mo Mele ofe. 'o V. Taumoepeau 

tama 'a Uafu pea na'e 'iai ene fanau ko Latuila mo 

Moahengi mo Vili mo Vainikolo, Siosiua mo honau 

tuofefine ko 'Elenoa. 

Pea na'e mali 'a ' I noke mo Sina ofe. 'o Vete tama 'a 

Huahulu pea na'e pekia 'o 'ikai ha'ane fanau. 

Pea na'e mali 'a 'lnoke mo Lavinia ofe. 'o Fotofili tama 

'a Afa pea na'e 'iai 'ene fanau ko Latu Popi mo 

Melenaite mo Pita (ne pekia) . 

KO MANASE FOUKIMOANA 

Na'a na mal i mo Fifita koe tama 'a Fipe ofe. 'o Tamela (Taniela) 
Akauola (hingoa fakanofo) pea koe tama 'a Fifita ko Sione 
Tupoufaletau pea na'e mali 'a Sione Tupoufaletau mo Elisiva 
ofe. 'o Talela Fehoko koe tama 'a Takui pea koe fanau 'a Elisiva 
kia Tupoufaletau ko Sateki mo Siosaia (pekia) 
Mo FAkatoumafi mo Taniela mo Latu mo ho nau tuofe. 
ko Fifita. Pea koe foha 'o Foukimoana ko Pasinamu fa'e 
Siutiti ofe. 'o Vaha ' i (fknofo) mo hono ofe. ko Tupou 
tama 'a Kesaia ofe. 'o Siuta ma i Luluku Vava'u. 
Na'e mali 'a Pasinamu mo Laumanu ofe. Tevita Tau pea 
ko ene fanau ko Manase mo Meleane. 

AKANESI TONGALAUKAU 

Na'a na mali mo Koloki vai tupu koe tama 'a Hana kia Fuli- 
langi koe Tuiha'ateiho pea koe fanau 'a Akanesi ko Moaeteau 
mo Salote Taimi mo Fusi mo Tupou (p.) Sione (p.) mo Kelepi.